خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 199698715
    تعداد بازدید این صفحه: 1006716
    در امروز: 57654

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
×
چهارشنبه 4/4/1393
 

 تزئین و کاشی کاری حرم مطهر

مرحوم سید محمد تقی مصطفوی که یکی از فضلاء و باستان شناسان در مورد کاشی های آستان قدس نوشته اند: درسال 612 که معاصر با سلطنت سلطان محمد خوارزمشاه بوده است، استاد معروف کاشی سازان زمان بنام محمدبن ابی طاهربن ابی الحسین کاشانی با همکاری هنرمند نامی دیگر موسوم به ابوزید نقاش ازاره کاشی دورادور حرم حضرت رضا (علیه السلام ) و محراب های کوچکی که بر دیوار جنوبی حرم مطهر نصب می باشد و کتیبه اطراف جبهه خارجی درب جنوبی حرم را ساخته است.  


شاهکارهای بی نظیری از قدیمی ترین کاشی های عهد اسلام بوجود آورده است که بر روی یک قسمت آن در ازاره حرم مطهر نام سلطان محمد خوارزمشاه را ذکر نموده اند و بر قسمت دیگر که کتیبه خارجی اطراف درب جنوبی حرم می باشد اسم باین این کار علی بن محمد المقری مرقوم رفته است.
بر اثر تماس دست و بدن مردم آسیب های زیاد و غیر قابل جبران به این نفائس بی نظیر وارد است. در قسمتی از کاشی های صفحه شمالی حرم مطهر دو شعر فارسی ذیل مشاهد می شود :

بادا هزار بار فزون تر سلام من                                             بر تو ایا غریب خراسان امام حق
مشتاق حضرت توام ای سید شهید                                      حقا که هستم ازدل و از جان غلام حق

گوینده این اشعار نام خود را عبدالله بن محمد بن عبدالله و تاریخ آنرا سال 612 ذکر نموده است بخوبی معلوم می شود که در این سال دامنه تعمیر و تزئین و کاشی کاری آستان مقدس امام هشتم وسیع بوده فعالیت و کارهای زیادی صورت گرفته است .
نوشته هائی هم مربوط به پیش از 612 هست یکی بر کاشی های کتیبه ازاره حرم مطهر که کلمه خمسائه باقی و کسری آن مشهود نیست و دیگر بر روی سقاخانه سنگی که از متعلقات آستانه بوده بنام سلطان ابوالفتح محمد بن مسعود و دارای تاریخ شعبان سال 577 می باشد.
 

center

بعد از سال 612 آثاری از قرن هشتم هجری پدیدار و اجمالاً عبارت است از اول قسمتی از ضریح فولادی ظریف زمان سلطان محمد الجاتیو خدابنده که قدیمی ترین ضریح مرقد مطهر بوده و اکنون در موزه آستان قدس نگهداری می شود .
دوم در چوب شمشاد آستانه مجاور ایوان طلای صحن کهنه که از آن جا به رواق وسیع مغرب حرم موسوم به توحیدخانه و دارالسیاده وارد می شوند و بر کتیبه بالای چهارچوب آن تاریخ 735 ذکر شده است.
سوم کاشی های ازاره صفحه شمالی حرم مطهر که دارای تاریخ 760 هجری است و می رساند که در آن بار دیگر تعمیر و تزئین بارگاه رضوی (علیه السلام ) مورد توجه قرار گرفته نواده های استادان کاشی ساز و نقاشی که ذکرشان ضمن اشاره به کاشی های سا ل612 گذشت , هنر اجدادی خود را در تهیه قسمت های دیگر کاشی های نفیس حرم بکار بسته اند.
از لحاظ وضع معماری بنای حرم آن چه از کاشی های سال 612 می توان فهمید دو چیز است یکی اینکه بنای حرم به همین هیئت در قرن ششم وجود داشته در سال 612 ضمن تعمیر و مرمت آن کاشی های نفیس مورد ذکر را بر دیوار و در آن نصب نموده اند.
اصل بناء و پایه های حرم مطهر و گنبد با آجرهای معمولی و ملات و گچ ساخته شده است ، ضخامت دیوارها و پایه های این بنا مبارک دو متر و هشتاد سانت می باشد. بعد از اتمام بنا، ازاره ها را با کاشی های رنگارنگ که دارای خطوط و نقوش زیبائی می باشند پوشانیده اند و قسمت های بالا را تا زیر گنبد مطهر آئینه کاری و نقاشی نموده اند.
در قرون اولیه اسلامی کاشی های الوان به سبک امروز معمول نبوده و تزئینات بسیار ساده بوده است معمولاً آیات قرآنی و اخبار و احادیث را در مساجد و مزارات با آجر می نوشتند.
بطوریکه از کتب تاریخی معلوم می شود و کارشناسان و معماران آستان قدس اظهار می دارند زیر آئینه های کارگذاشته درحرم مطهر امام رضا (علیه السلام ) نقاشی بوده است و اکنون هم در زیر آئینه ها آثار نقاشی های کهن هست و بطور کلی آئینه کاری و یا کاشیکاری درمساجد و بقاع متبرکه از زمان صفویه و قاجاریه معمول شده است .
قاضی احمد منشی قمی می گوید : آقا حسن نقاش از هرات بود، در نقاشی بی بدل روزگار، افتاده اندرون روضه مقدسه مطهره عرش منزله رضیه رضویه علی مشرفها و ساکنها الف الف سلام و تحیه ، وی بفرموده مرحوم محمد خان شرف الدین تکلو نقاشی نمود و این بیت را مناسب احوال و حسب و حال در برابر ضریح مبارک بر بالای محراب نوشته است :

حسن به گرد درت گشته بر طریق طواف                              تو کعبه وار همه حاجتش روا کرده

از این روایت معلوم می شود که در سالهای 942 هنوز نقاشی درحرم مطهر معمول بوده است هنرمندان با ذوق و سلیقه خود خطوط و نقوشی را بر دیوارها نقش کردند و اخبار و روایات و اشعار و قصائدی در مدح حضرت رضا (علیه السلام ) برآن روضه پاک و منور ترسیم نمودند.
کف حرم حضرت رضا (علیه السلام ) در زمان سابق کود و آجر فرش بوده است ولی اکنون با سنگهای مرمر که از محلات آورده اند فرش شده است , مرحوم عبدالحمید مولوی در مقاله ای که درباره کاشی های حرم نوشته اند متذکر شده اند که در سال 1343 شمسی کف حرم را قریب چهل سانتی متر بالا آورده اند.
ازاره حرم به ارتفاع 20 سانتی متر سنگ مرمر می باشد که به کف حرم متصل است ، بالای آن به ارتفاع 92 سانتی متر کاشی های الوان معروف به کاشی های سنجری می باشد این کاشی ها در نوع خود بی نظیر و از ممتازترین کاشی ها هستند که در حدود نهصد سال است در حرم مطهر حضرت رضا (علیه السلام ) نصب شده اند و یادگار قرون و اعصار می باشند.
چهار طرف حرم مطهر از این کاشی ها پوشیده و این کاشی ها به ابعاد هندسی و در قالب های مخصوصی ساخته شده اند که بر ظرافت و زیبایی های آن می افزایند کاشی های ازاره حرم به اشکال هشت گوش بزرگ و کوچک و بعضی شش گوش می باشند و در چند رنگ ساخته شده اند روی آنها خطوط رقاع و ثلث و نقش های برجسته دیده می شوند.
از طاق گنبد تا سقف آن همه آئینه کاری شده و این کار در زمان ناصرالدین شاه قاجار بوسیله میرزا صادق خان قائم مقام نوری آئینه کاری و تذهیب گردیده و به انواع نقوش و اقسام اسلیمی ها با رنگ طلا و نقره و شنجرف و لاجورد و رنگ های گوناگون و بسیار زیبا ترکیب یافته و بینندگان را مجذوب می کند و آئینه کاری در سال 1282 پایان یافته است.
.

 


 









 
5639 
کلید واژه ها:
کاشی کاری حرم مطهر , کاشی کاری حرم مطهر امام رضا , حرم امام رضا , آستان قدس رضوی , کاشی کاری های مسجد گوهرشاد 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
پرسمان  با موضوعات  حضرت زهراسلام‌الله علیها، تربیتی، مهدویت، طب اسلامی
مراسم ویژه بانوان در رواق حضرت زهراسلام‌الله علیها
اجتماع عظیم عزادارن فاطمی
  • 1396/11/27 جمعه اجتماع عظیم عزادارن فاطمی
    سخنرانی : آیت الله علم الهدی نماینده محترم ولی فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه محترم مشهد مقدس مرثیه سرایی و عزاداری آقایان عارف-جعفر ملائکه،احمد واعظی سه شنبه اول اسفند ماه ساعت 9:45 صحن انقلاب اسلامی
    اخبار ویژه
مراسم سوگواری دهه فاطمیه
  • 1396/11/27 جمعه مراسم سوگواری دهه فاطمیه
    سخنرانی آقایان حجج اسلام امین نیا، صادقی واعظ، سالمی و حجت الاسلام و المسلمین فرزانه به همراه مرثیه سرایی و عزاداری شنبه تا جمعه قبل از نماز ظهرو عصر، قبل و بعد از نماز مغرب و عشاء رواق امام خمینی‌ره
    اخبار ویژه
پرسمان  با موضوعات سیاسی،انقلاب اسلامی،  تربیتی، مهدویت، طب اسلامی
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط