خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 238138136
    تعداد بازدید این صفحه: 1282526
    در امروز: 504

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
×
شنبه 20/3/1396
 

 گذری بر تاریخ روشنایی حرم امام رضا (علیه السلام)

در قدیمی ترین سند مربوط به روشنایی در آستان قدس رضوی، به مصرف شمع های مومی و پیه سوز برای تأمین روشنایی حرم مطهر اشاره شده است.  

 افروختن وسایل روشنایی نظیر شمع، چراغ، قندیل، مشعل و... در حرم مطهر از گذشته معمول بوده است. برخی از زائران حضرت رضا (علیه السلام) برای عرض ارادت یا ادای نذر خود چراغ یا لوازم روشنایی به حرم مطهر اهدا می کردند؛ از قدیمی ترین این گونه پیشکشی ها، قندیل [1] زرینی است که شاهرخ تیموری اهدا کرده است.
 
یک نمونه از قندیل های مورد استفاده
در حرم رضوی در گذشته
 
تأمین روشنایی حرم از ابتدا مورد توجه بوده است؛ زیرا علی رغم ممنوعیت بیتوته شبانه در حرم، (در گذشته، شب ها زوار به بیرون از حرم راهنمایی می شدند و درب های حرم مطهر بسته می شد) در منابع به موارد استثنایی اشاره شده که زائر با اجازه خادم شب را تا سحر به عبادت و نماز و قرائت قرآن پرداخته است. همچنین برای برگزاری نمازهای مغرب و عشاء در حرم مطهر نیاز به روشنایی بوده که در بعضی منابع به آناشاره شده است.
در قدیمی ترین سند مربوط به روشنایی در آستان قدس رضوی به مصرف شمعهای مومی و پیه سوز برای تأمین روشنایی حرم مطهر اشاره شده است.
به علاوه، از روغن چراغ برای سوخت روشنایی مشعل و چراغ استفاده می گردید. کار شمع ریزی و تهیه شمع های مومی و پیه سوز را شماعان آستان قدس خود برعهده داشتند. این کار تا اواخر دوره افشار ادامه داشت.
روشنایی حرم مطهر را در اوایل دوره صفوی، دو نفر شماع و دو تن مشعلدار برعهده داشتند. با رشد موقوفات و ازدیاد درآمدهای آستان قدس، به تدریج بر تعداد کارکنان دایره روشنایی افزوده شد.
به جز کارکنان دایره روشنایی، خدمه نیز وظیفه مراقبت شمع ها و چراغها را برعهده داشتند و معمول آن زمان بود که با قیچی های مخصوص معروف به گلگیر، جرم فتیله شمعها و چراغها را برای روشنایی بهتر می گرفتند.
 
 
این روند تا اوایل حکومت قاجار با اندک تغییراتی ادامه داشت. با گذشت زمان و استفاده از انواع چراغ، شغل چراغچی نیز به بخش روشنایی اضافه گردید؛ وظایف چراغچیان، نصب چراغ در مکان های مختلف داخل حرم مطهر و تهیه روغن چراغ و نفت مورد نیاز برای آنها، تنظیف چراغها، نصب چراغهای دیوارکوب و تعویض و تعمیر چراغهای کهنه و خراب بود.
در اواخر دوره قاجار، مشاغل و القاب مربوط به روشنایی گسترش یافت و مناصبی چون معاون روشنایی، مشیر روشنایی، مشرف روشنایی با القابی چون سراج التولیه، نجم التولیه، شعاع التولیه و... به وجود آمد.
در دوره معاصر، برق آستان قدس پس از تأسیس شرکت برق منطقه ای خراسان در مشهد، از طریق این شرکت تأمین گردید همچنین، تمهیدات لازم برای تأمین اضطراری برق حرم مطهر در هنگام خاموشی های پیش بینی نشده، فراهم شد.
 
 
 
 
 
درحال حاضر، اداره روشنایی، تأمین روشنایی حرم مطهر و اماکن وابسته، تعمیر و تنظیف لوسترها، رفع اشکالات برقی و چراغانی اماکن متبرکه از جمله گلدسته ها و سردر ایوانها در جشن ها و نیز شستشو و تنظیف آینه کاری ها، درها، دیوارها، تابلوها و معرق کاریهای حرم مطهر را بر عهده دارد. [2]
 
 
منابع:
1- دایره المعارف آستان قدس رضوی ؛ بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
2- سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.



-------------------------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. قندیل چراغدانی است که در آن شمع یا فیتیله هایی قرار می دهند و از سقف می آویزند. برترین و مهمترین جایگاهی که قندیل در آنجا کاربرد چشمگیری داشته مساجد و اماکن مقدس مثل آرامگاه ها و مزار افراد قبل احترام نزد مردم بوده است.
[2] .  دایره المعارف آستان قدس رضوی ص519 ؛ بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
  
1541 
کلید واژه ها:
روشنایی حرم مطهر , روشنایی حرم , اداره روشنایی , روشنایی حرم امام رضا 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
روزنامچه
  • 1396/3/24 چهارشنبه روزنامچه
    دفاتر روزنامچه، محلی برای درج حساب و یا شرح اعمال و احوال روزانه بوده است. در آستان قدس نیز هر یک از بخش ها و دوایر آن شرح کارکرد روزانۀ خود را در دفتر روزنامچۀ مخصوص به خود ثبت می کرده اند.
    حرم در گذر زمان
روشنایی حرم از نگاه آمار
  • 1395/3/9 يكشنبه روشنایی حرم از نگاه آمار
    موضوع روشنایی حرم مطهر و اماکن متبرکه همواره مورد توجه بوده و از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است
مدیریت امور روشنایی و خدمات حرم
  • 1395/3/9 يكشنبه مدیریت امور روشنایی و خدمات حرم
    تأمین روشنایی فضاهای مختلف حرم مطهر به عهده ی مدیریت امور روشنایی و خدمات اماکن متبرکه است و علاوه بر فعالیت های مربوط به روشنایی حرم مطهر، امور مختلف دیگری نظیر تنظیف، تنظیم، چیدمان و. .. را در حرم مطهر انجام می دهد.
نخستین کارخانه برق کشور
  • 1395/3/4 سه‌شنبه نخستین کارخانه برق کشور
    مشهد مقدس نخستین شهری بود که از نعمت برق بهره مند شد. به طوری که نخستین کارخانه برق ایران، به سفارش مظفرالدین شاه قاجار، از روسیه خریداری و تقدیم آستان قدس رضوی شد.
    حرمشناسی
اماکن دارای روشنایی حرم
  • 1395/3/2 يكشنبه اماکن دارای روشنایی حرم
    در گذشته علاوه بر صحن ها و بیوتات حرم امام رضا علیه السلام برخی نقاط اطراف حرم مطهر، نیز از محل عواید روشنایی حرم روشن می شد،. این اماکن به دو بخش عمده ی داخل حرم، داخل صحن ها و بست ها و خارج حرم تقسیم می شد.که از میان آن ها می توان به مسجد بالاسر مبارک، مسجد پایین پای مبارک ,اماکن داخل صحن ها و بست های و... اشاره کرد.
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط