خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 178944391
    تعداد بازدید این صفحه: 808914
    در امروز: 573

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
×
سه شنبه 29/10/1394
 

  مشق عشق و معنویت در ایوان مقصوره

از زیبایی‌ های به یادگار مانده از مسجد تاریخی گوهرشاد، ایوان مقصوره است که ایوان قبله هم نامیده می ‌شود. بیشتر نمای ایوان، شامل کاشی‌‌ کاری معرق با نقوش اسلیمی و کتیبه ‌های خط ثلث است.  

عجیب است رسمِ روزگار. چه پادشاهانی که آمدند و رفتند، چه ثروتمندان و قدرتمندانی که به خاک پیوستند، چه انسان هایی که حتی تاریخ، کلمه ای در شرح زندگی آنها ننوشت و از یادها رفتند. آری رسمِ روزگار چنین است؛ فراموشی! اما هفتصد سال پیش زنی زندگی می کرد که توانست در زمره افرادی قرار بگیرد که رسمِ روزگار را شکستند و اسم شان را جاودانه کردند. امروز، امیر غیاث الدین ترخان یکی از امرای تیموری که بدون شک در عصر خود، صاحب حشمت و نفوذ بوده را جز تاریخ نگاران و تاریخ خوانان کسی نمی شناسد؛ اما دخترش را خیلی ها می شناسند.
گوهرشاد! زنی که با نیتِ خیرش در ساختِ مسجدی وقفی در جوار بارگاه رضوی، نام و یاد خود را با اکسیر جاودانگی وقف و معنویت، به بارگاه رضوی پیوند داد تا از گذر این همه سال هنوز نامش زنده باشد. شاید خود او هم باور نمی کرد عمل خیرخواهانه اش چنین نام جاودانی برایش به ارمغان بیاورد؛ آن هم در روزگاری که زنان، تنها و تنها در سایه ی شوهرانشان معرفی و شناخته می شدند.
یکی از زیبایی های به یادگار مانده از این مسجد تاریخی، ایوان مقصوره است که ایوان قبله هم نامیده می شود. این ایوان سال های سال مامن و قبله گاه زنان و مردانی بوده است که مونسی شنواتر از خدا برای شُکر و شکایت هایشان نیافته اند. ایوان مقصوره به سبب اهمیت محراب، نسبت به سه ایوان دیگر مسجد، ارتفاع بیشتری دارد و دارای دو مناره در دو طرف و گنبدخانه است. ارتفاع ایوان 5/22، ارتفاع گنبد 5/33 و ارتفاع مناره ها 34 متر است؛ بلندای ایوان و گنبد و مناره ها یادآور همت بلندِ بانویی است که ندای «حی علی خیرالعمل» پرودگارش را شنید، و از آنچه داشت، بخشید. بر فراز محراب ایوان مقصوره هم نیم گنبدی قرار دارد که با مقرنس های گچی رنگی تزیین شده است.



گنبد فیروزه ای رنگ مسجد گوهرشاد که در کنار گنبد طلای حرم مطهر، چشم اندازی دلربا ایجاد کرده است از نوع دو پوسته گسسته، با فاصله ده متر از هم و شکل بیرونی آن به صورت گنبد ناری است. گوشه سازی گنبد هم با سه کنج های کشیده و کاربندی انجام شده است.
گنبدخانه دارای چهار ردیف طاق در دیوارهای جانبی است که به منظور زیبایی، سبک تر کردن دیوارهای جانبی و رساندن نور بیشتر به فضای گنبدخانه ساخته شده است. ردیف های پایین این طاق ها به شبستان ها و ردیف های بالا به فضای بیرونی متصل می شود.
وقتی پای عشق و ارادت به حضرت باری تعالی در میان باشد، هنر، متعالی می شود و در عالی ترین نقش و رنگ جلوه گری می کند. بدون تردید تزیینات ایوان تاریخی مقصوره که شامل کاشی کاری، معرق سنگ، نقاشی و خطاطی بر روی گچ و نقش مایه های اسلیمی، گره و خط است از متعالی ترین نوع هنر بشر به شمار می آید.



بیشتر نمای ایوان، شامل کاشی کاری معرق با نقوش اسلیمی و کتیبه های خط ثلث است. تزیین بغل کش های ایوان، تلفیق معرق سنگ و کاشی معرق، تزیین داخل ایوان شامل عرقچین گنبد و بخش فوقانی طاق های شرقی و غربی گنبدخانه، بیشتر خطاطی و نقاشی بر روی گچ و نقاشی بر روی مقرنس های نیم گنبد انتهایی است.
اگر در جستجوی تاریخ پایان ساخت مسجد باشیم یا بخواهیم بدانیم معماری که نقش و رنگ دلش را بر ایوان مقصوره ماندگار کرد چه کسی بود کتیبه های ایوان، راهنمای خوبی است. این ایوان دارای سه کتیبه تاریخی است. نخست، کتیبه های سرپایه های ایوان که به خط بایسنقر تیموری است. در کتیبه غربی، سال و ماه اتمام بنا، اوایل «رجب المرجب 821 ق» و در کتیبه سمت شرقی، نام معمار بنا «قوام الدین بن زین الدین شیرازی» آمده است.
کتیبه سوم که به خط ثلث است، از سمت راست ایوان شروع شده، پس از دور زدن پیشانی ایوان، در سمت چپ، پایان می یابد. متن کتیبه با آیه ای از قرآن و حدیثی از پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم آغاز شده و در ادامه، نام سازنده ی بنا، کتیبه نگار آن بایسنقر تیموری و سال اتمام بنا آمده است. همچنین، بخش فوقانی کتیبه دورادور ایوان که در زلزله سال 1084 ق تخریب شده بود، در سال 1087 ق به خط محمدرضا امامی اصفهانی بازسازی شده است.
مهّم ترین مرمت های مسجد که در واقع بازسازی ایوان مقصوره بوده، در دو دوره انجام شده است. اولین بازسازی ایوان مقصوره پس از زلزله ربیع الثانی 1084 ق مشهد، به دستور شاه سلیمان صفوی و مباشرت کلبعلی خان قورچی باشی، بیگلربیگی مشهد و معماری شجاع الدین اصفهانی انجام شد.
دومین مرمت اساسی در سال 1339 ق، برای بازسازی صدمات وارده به گنبد و ایوان مسجد در واقعه توپ بندی حرم به سال 1330 ق، انجام شد. کاشی کاری های مسجد نیز همچون سازه آن، دست کم در صدسال گذشته، به لحاظ جنس و نیز رنگ و نقش تحول یافته است.
شاید ایوان مقصوره و مسجد گوهرشاد به مرور زمان به دست مرمت کاران سپرده شود؛ اما بی تردید آنچه در طول سال های گذشته تغییر نکرده است؛ و در طی قرن های آینده تحولی نخواهد داشت و ماندگار خواهد ماند نام و نیت نیکوی بانویی است که برای شادی خدا، گوهر وجودش را در طبق اخلاص گذاشت.



برگرفته از کتاب دائره المعارف آستان قدس رضوی

نویسنده:خانم پارسافر

 
کلید واژه ها:
مسجد گوهرشاد , کاشی کاری حرم مطهر , محمدرضا امامی اصفهانی , ایوان مقصوره , کتیبه های حرم مطهر  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
بارگاه ملکوتی
منبر صاحب الزمان، شاهکار هنر نجاری
  • 1396/6/14 سه شنبه منبر صاحب الزمان، شاهکار هنر نجاری
    یکی از شاهکارهای صنعت نجاری موجود در حرم امام رضا، منبر صاحب الزمان در ایوان مقصوره مسجد گوهرشاد است. از شگفتی های این منبر آن است که از چوب ساخته شد و در آن از میخ و هیچ فلز دیگری استفاده نشده است.
برگی از جنایات رضاخان در مسجد گوهرشاد
  • 1396/6/12 يكشنبه برگی از جنایات رضاخان در مسجد گوهرشاد
    مسجد جامع گوهرشاد در عرصه های مذهبی، فرهنگی و سیاسی خراسان و شهر مشهد جایگاه مهمی داشته است. از مهم ترین حوادث سیاسی روی داده در این مسجد واقعه 1314ش است
عباس آفرنده، معمار و طراح گنبد مسجد گوهرشاد
نقش سنگ در زیبایی حرم
  • 1396/5/30 دوشنبه نقش سنگ در زیبایی حرم
    یکی از هنرهای به کار رفته درحرم استفاده از سنگ است. یکی از این کاربردها استفاده از سنگ در ساخت محراب است. تنها محراب قدیمی حرم متعلق به مسجد گوهرشاد است.
    هنرهای حرم
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط