خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 169418800
    تعداد بازدید این صفحه: 748272
    در امروز: 108685

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
×
سه شنبه 12/11/1395
 

  سنگ مقام یا سنگ نبشته تاریخی امام رضا علیه السلام

سنگ مقام یا سنگ نبشته تاریخی امام رضا علیه السلام حاصل تلاش استادی هنرمند به نام «عبیدالله بن احمد مره» است. این سنگ نبشته برخلاف آنچه مشهر است متعلق به مرقد مطهر امام رضا علیه السلام نیست بلکه به یکی از قدمگاه های حضرت در شهر یزد تعلق دارد که از آنجا به مشهد انتقال یافته است.  
باز هم سخن از هنر و هنرمند است از نقش هایی ماندگار، از کلماتی که سال ها پیش دستی هنرمند برپاره سنگی حک کرده و با اعجاز ایمان آن را با چنان زیبایی آراسته که هنوز هم با گذشت سالیان دراز می درخشد و سخن از دل های عاشق می گوید دل هایی که روزی با مولایشان امام رئوف، حرفها داشته اند؛ و اکنون زیبایی نگاهشان در هنری خلاصه شده که در آستان مقدس حضرت رضا علیه السلام چشم نواز زائران و مجاورانش است؛  سخن از سنگی است  سفید که می گویند حاصل تلاش استادی هنرمند به نام «عبیدالله بن احمد مره» است و به نام سنگ مقام امام رضا علیه السلام مشهور شده است؛ بهتر است تاریخچه آن را با هم مرور کنیم تا به حقایقی ناب در مورد آن پی ببریم:
سنگ مقام یا سنگ نبشته تاریخی امام رضا علیه السلام:
 از جمله آثار سنگی موزه آستان قدس رضوی است؛ این سنگ به رنگ سفید و از جنس مرمر صابونی است؛ شکل آن مستطیل ناقص، طول آن 40 تا 44 سانتی متر  و عرض آن 30 تا 32 سانتی متر می باشد و دارای چند ردیف کتیبه به خط کوفی و نسخ و نقوش اسلیمی و طرح محرابی در پیرامون کتیبه ها است.

در کتاب دایره المعارف آستان قدس رضوی آمده است: «برخی نویسندگان از این سنگ به اشتباه با عنوان نخستین سنگ مرقد امام رضا علیه السلام  یا سنگ تاریخی مزار امام یاد کرده اند؛ اما در اسناد و متون تاریخی اشاره ای به این لوح به عنوان سنگ نبشته مرقد امام رضا علیه السلام نشده است».
بر اساس تحقیقات ایرج افشار و رجبعلی خانیکی و نیز اسناد موجود در مرکز اسناد آستان قدس رضوی بر خلاف آنچه قبلا مشهور بوده این سنگ نبشته تاریخی، متعلق به مرقد مطهر امام رضا علیه السلام نبوده بلکه به یکی از قدمگاه های حضرت در شهر یزد تعلق داشته و از آنجا به مشهد انتقال یافته است.
«مقام» به معنی محل اقامت و «مشهد» به معنی محل حضور در این لوح و لوح های مشابه مبین این مطلب است که این لوح با تاریخ 516 ه.ق، سنگ یکی از مقام ها یا قدمگاه های حضرت رضا علیه السلام هنگام هجرت از مدینه به مرو بوده است.
این سنگ حاصل تلاش، «عبیدالله بن احمد مره» از سنگ تراشان سده ششم هجری است که به احتمال زیاد از اهالی یزد بوده است؛ ایرج افشار در بررسی هفت لوح سنگی یزد که این لوح را نیز شامل می شد با توجه به مشباهت ها، نوع سنگ، طرزکار و نام سنگ تراش، محل ساخت این سنگ ها را یزد دانسته است.
از دیگر آثار «عبیدالله بن احمد مره» می توان به همکاری در ساخت سنگ قبر سید فخرالدین در مسجد حاجی کریم فهرج با خط کوفی و تاریخ 515 ه.ق و لوح محراب مسجد قدمگاه امام علی بن موسی الرضا علیه السلام در اسلامیه (فراشاه ) به تاریخ 512 ه.ق اشاره کرد.
کتیبه های سنگ نبشته تاریخی امام رضا علیه السلام
کتیبه های این سنگ نبشته، به خط کوفی و نسخ برجسته و در حاشیه و قاب محرابی میانی سنگ، نگاشته شده است؛ متن این کتیبه ها به قرار زیر است:
کتیبه اول حاشیه:
بسم الله الرحمن الرحیم اللهم صل علی محمد و علی و فاطمه و الحسن والحسین و علی و محمد و جعفر و موسی و علی و محمد و علی والحسن و القائم الحجه.
 کتیبه دوم حاشیه(آیه 55 سوره مائده):
بسم الله الرحمن الرحیم انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلوه و یؤتون الزکوه و هم راکعون.
کتیبه سوم حاشیه:
به خط نسخ است و قسمت محرابی شکل متن را احاطه کرده است و حاوی نام بانی بدین شرح است:
امر بعماره المشهد الرضوی علی بن موسی علیه السلام العبد المذنب الفقیر الی رحمه الله ابوالقاسم احمدبن علی بن احمد العلوی الحسینی تقبل الله منه.
متن اصلی:
 که در وسط و به شکل محراب و در بر دارنده مطالبی درباره محل نصب سنگ و تاریخ آن است:
الله اکبر هذا مقام الرضا علیه السلام اقبل علی صلواتک و لاتکن من الغافلین شعبان سنه سته عشر و خمس مائه.
کتیبه پایین سنگ:
حاوی نام سازنده آن با این عبارت «عمل عبیدالله بن احمد مره» می باشد. 

نویسنده: فدوی


منابع:
1. دایره المعارف آستان قدس رضوی؛ بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی
2 گنجینه؛ (مجموعه مقالات معرفی آثار موزه ای آستان قدس رضوی)؛ میثم جلالی 
کلید واژه ها:
سنگ مقام امام رضا , قدمگاه های امام رضا در یزد , قدمگاه های امام رضا , موزه آستان قدس رضوی  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
موزه فرش آستان قدس رضوی
  • 1396/4/18 يكشنبه موزه فرش آستان قدس رضوی
    موزة تخصصی فرش که در کنار موزه مرکزی آستان قدس قرار دارد در سال 1390 ه.ش راه اندازی گردید. در این موزه قالی و قالیچه هایی که از نفیس ترین شاهکارهای هنری به شمار می روند در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.
    گنجینه های موزه
ضریح عهد شاه طهماسب صفوی
  • 1395/12/3 سه شنبه 394 سال میزبانی ضریح عهد شاه طهماسب صفوی
    ضریح عهد شاه طهماسب صفوی که هم اکنون کتیبه های به جا مانده از آن در طبقه همکف موزه مرکزی؛ قرار دارد توسط شاه طهماسب صفوی بر مرقد مطهر امام رضا (علیه السلام)، نصب گردیده است
سکه های ولایتعهدی حضرت رضا علیه السلام
  • 1395/11/12 سه شنبه سکه های ولایتعهدی حضرت رضا علیه السلام
    پس از ولایتعهدی امام رضا علیه السلام سکه هایی به نام سکه های ولایتعهدی به نام آن حضرت ضرب گردید؛ هم اکنون در موزه آستان قدس رضوی شش سکه از سکه هایی که به مناسبت ولایتعهدی امام رضا علیه السلام ضرب شده، موجود است.
زیارت نامه های طلا، نقره، فیروزه و چوبیِ حرم مطهر امام رضا (علیه-السلام) به روایت اسناد تاریخی
اثر نفیس «شکارگاه» در موزه ی آستان قدس رضوی
  • 1393/10/2 سه شنبه اثر نفیس «شکارگاه» در موزه ی آستان قدس رضوی
    قالی بسیار زیبایی با طرح و نقش شکارگاه که در آن، تصاویری از حیوانات مختلف در حال شکار و مبارزه، با نقوشی الهام گرفته از اسطوره های هندی به چشم می خورد، درگنجینه ی فرشِ موزه ی آستان قدس رضوی در معرض نمایش عموم قرار گرفت.
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط