خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 169418954
    تعداد بازدید این صفحه: 748276
    در امروز: 108839

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
×
پنجشنبه 23/10/1395
 

  مرمت قرآن های نفیس در کتابخانه ی آستان قدس رضوی از گذشته تا کنون

کتابخانه ی آستان قدس رضوی یکی از مستندترین کتابخانه های جهان اسلام است که حدود شش قرن سابقه ی تاریخی دارد؛ سابقه ی مرمت نسخه های خطی در کتابخانه ی آستان قدس رضوی به دوره صفویه باز می گردد؛ هم اکنون نیز کار مرمت  قرآن های نفیس و سایر نسخه های خطی در اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی سازمان کتابخانه ها موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی صورت می گیرد.  
کتابخانه ی آستان قدس رضوی با دارا بودن بیش از 84 هزار نسخه ی خطی، بزرگ ترین پشتوانه ی فکری، علمی، فرهنگی و هنری دانشمندان و پژوهشگران، و یکی از مستندترین کتابخانه های جهان اسلام است که حدود شش قرن سابقه ی تاریخی و فرهنگی و تشکیلات سازمانی دارد.
منابع این میراث عظیم فرهنگی، بیشتر از طریق وقف و اهدا تهیه شده و این نشان دهنده ی ارادت و اطمینان قلبی مردم مؤمن در طول تاریخ به دستگاه ملائک پاسبان آستان قدس رضوی می باشد. حفظ و ماندگاری این گنجینه ی بی همتا تا حال حاضر و سالم سپردن آن به نسل های آینده، دلالت بر وجود نظم و تشکیلات سازمانی و اداری در کتابخانه و عمل به مصارف موقوفات دارد.
       
طبق اسناد موجود سابقه ی مرمت در کتابخانه ی آستان قدس رضوی به دوره صفویه باز می گردد.
 
نمونه هایی از مرمت های صورت گرفته در دوره  های گذشته
 
قرآن شماره ی 108 به خط یاقوت مستعصمی
واقف: فتحعلی شاه قاجار؛ مصحح: سلطان القراء؛ متولی وقف: مؤتمن الملک؛ کتابت سده ی 7 قمری؛ مرمت شده توسط ملاحسین صحاف باشی. 

یک ورق از قرآن یاقوت مستعصمی، پیش از مرمت
 قرآن شماره ی 105 به خط علاءالدین تبریزی
واقف: نامعلوم؛ کاتب اوراق نونویس: ابوالقاسم خوش نویس؛ متولی وقف: مؤتمن الملک؛ کتابت قرن 10 قمری.
این قرآن در سال 1298 قمری توسط ملاحسین صحاف باشی و همکاری احمد مذهب باشی و ابوالقاسم خوش نویس، ترمیم، بازنویسی و تذهیب شده است.

قرآن 105 به خط علاءالدین تبریزی



قرآن شماره ی 107 به خط علی رضا عباسی
واقف: شاه عباس صفوی؛ صحاف و مرمت کار: فضل الله بن محمدحسین؛ کاتب اوراق نونویس: میرزا نصرالله.


قرآن شماره ی 107

در میان مرمت نسخه های خطی، کار مرمت قرآن کریم از قداست و اهمیت ویژه ای نزد ما مسلمانان برخوردار است؛ از زمان نزول قرآن بر پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم تا کنون، قرآن های بسیاری در طول تاریخ با خط های مختلف نگارش یافته است و در هر عصری بهترین و زبده ترین هنرمندان مسلمان، اوج هنرشان را در کتابت و نگارش این کتاب آسمانی به کار برده اند؛ زیرا مسلمانان معتقدند باید کلام الهی را در اوج زیبایی تحریر کنند. بنابراین قرآن های هر دوره ای از تاریخ اسلام، می تواند نشان دهنده ی فرهنگ و تمدن مسلمانان در آن عصر باشد.
یکی از گنجینه های بی مانند قرآن های خطی و نفیس دنیای اسلام، گنجینه ی قرآن آستان قدس رضوی
 در جوار بارگاه منور علی بن موسی الرضا قرار دارد. وجود بارگاه مطهر امام هشتم علیه السلام باعث شده است افراد بسیاری در طول تاریخ، قرآن های نایاب و منحصربه فرد خود را به این آستان مقدس بسپارند تا هم باقیات صالحاتی برای آن ها باشد، هم این قرآن ها برای نسل های آینده محفوظ بماند.
از گذشته های دور، وقف و اهدای قرآن به موزه ی آستان قدس رضوی، سنتی نیکو و پسندیده بوده و تا به امروز به شکل پررونقی ادامه یافته است. مسلمانان و حتی غیرمسلمانان، از نقاط مختلف دنیا قرآن های خطی و نفیس خود را که میراث گذشتگان است، به این آستان مقدس می سپردند.
مرمت قرآن های نفیس در اداره حفاظت و آثار فرهنگی آستان قدس رضوی
 
وقتی نسخه های خطی قرآن در اختیار آستان قدس رضوی قرار می گیرد، این نسخه به اداره ی مرمت سپرده می شود تا کارشناسان درباره ی سالم بودن آن نسخه، نظر خود را اعلام کنند. اوراق این قرآن ها به لحاظ رنگ، جوهر، جلد، تذهیب و ... مورد بررسی قرار می گیرد تا اگر نیازی به مرمت داشته باشد، مورد ترمیم قرار گیرد.  
سپس این اداره، نسخه های خطی آسیب دیده را به همراه مشخصات کامل آن، مانند تاریخچه ی آن نسخه، آسیب های واردشده به آن، میزان تخریب و ...، به کارشناسان مرمت می سپارد.
معمولاً نسخه های بسیار نفیس، مثل قرآن های کم نظیر، به کارشناسانی که در زمینه ی ترمیم نسخه های خطی، بسیار زبده و باتجربه هستند، سپرده می شود. سپس مرمت آن نسخه با توجه به میزان تخریب و نوع آن، طی مراحل بسیار تخصصی، فنی و دشوار، آغاز می گردد.
ترمیم یک نسخه
معمولاً برای مرمت، از کاغذهای دست ساز هم رنگ با کاغذ نسخه های خطی استفاده می شود. از آنجا که بیشتر نسخه های خطی، کاغذ تیره رنگی دارند، کاغذهای دست ساز هم با استفاده از رنگ های طبیعی، به همان رنگ درآورده می شود.
 
 
نود و پنج درصد رنگ ها از پوست گردو و برگ درخت حنا تهیه می شود. البته در موارد معدودی از گیاهان طبیعی دیگری هم در تهیه ی رنگ ها استفاده می گردد. وقتی کاغذها با رنگ طبیعی رنگ شد، از این کاغذها برای مرمت استفاده می شود. در این مرحله، «مرمت کار» باید کاملاً دقت کند تا به تذهیب و نوشته های قرآن، خدشه ای وارد نشود یا کاغذها به هم نچسبند. نوع نگارش قرآن، جوهر نگارشی و ... اهمیت بسیاری دارد. در نگارش اکثر این قرآن ها از طلا هم استفاده شده است؛ میزان ناخالصی طلا در ترمیم نسخه ی خطی بسیار مهم است.
زمان در ترمیم نسخه های خطی، اهمیتی ندارد. آنچه مهم است، کیفیت است. مرمت کار باید بدون در نظر گرفتن زمان، کارش را با حداکثر دقت و ظرافت انجام دهد. او نمی تواند به دلیل کمبود وقت، کیفیت را نادیده بگیرد.
مرمت نسخ خطی با دقت بسیار زیاد صورت می گیرد و ممکن است ماهها به طول انجامد. هم اکنون کار مرمت  قرآن های نفیس و نسخه های خطی در  اداره حفاظت و مرمت آثار فرهنگی سازمان کتابخانه ها موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی صورت می گیرد.
 
 
 
منابع:
گفت وگو با هادی دهقان پور؛کارشناس اداره ی حفاظت و مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی
دانشورز؛ نشریه داخلی سازمان کتابخانه ها موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی
 
 



 
 
  
کلید واژه ها:
کتابخانه جهان اسلام , کتابخانه آستان قدس , موزه ی آستان قدس رضوی , قرآن های قدیمی , سازمان کتابخانه ها موزه ها , سازمان کتابخانه ها  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
احمد گلچین معانی
  • 1396/4/22 پنجشنبه احمد گلچین معانی
    احمد گلچین معانی، متخلص به «گلچین»، استاد دانشگاه، محقق و از شاعران معاصر بود. شروع آشنایی وی با نسخ خطی از سال 1314 ه.ش شروع شد. در مرداد 1343 ه.ش به دعوت نایب التولیه وقت آستان قدس برای تنظیم و تدوین فهرست کتب خطی کتابخانه آستان قدس رضوی به مشهد مهاجرت کرد.
    هنرمندان
دسترسی به 74500 نسخه کتاب در تالار مطالعه قفسه باز بانوان کتابخانه آستان قدس رضوی
کتابخانة تخصصی علوم قرآنی و حدیث
  • 1396/3/29 دوشنبه کتابخانة تخصصی علوم قرآنی و حدیث
    وبسایت ویژه کتابخانة تخصصی علوم قرآنی خدماتی ارائه می کند. این خدمات، شاملِ اخبار، نکته ها و حکایت های قرآنی به زبان های فارسی و عربی، تولید مقاله های علمی توسط اعضای انجمن و انتشار آنها در نشریة الکترونیکی ویژة این کتابخانه با نام «برهان»...
    گنجینه های مختلف کتابخانه
احمد علی رجایی بخارایی
  • 1396/3/16 سه شنبه احمد علی رجایی بخارایی
    دکتر رجایی در بخش فرهنگی آستان قدس رضوی خدمات ارزنده ای کرد. او با پی بردن به ارزش ترجمه های میان سطری قرآن های کهن، سازمان فرهنگنامه قرآن را برای تدوین فرهنگی عربی فارسی تأسیس کرد.
    مشاهیر علمی- سیاسی
معرفی بسته پیشنهادی مطالعاتی «به ‎نشر» با 25 عنوان کتاب
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط