خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 144435403
    تعداد بازدید این صفحه: 619795
    در امروز: 14959

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
×
پنجشنبه 2/10/1395
 

  نگارگران مشهور دوره صفوی

نگارگری ایرانی شامل آثاری از دوره های مختلف تاریخ اسلامی ایران است؛ «کمال الدین بهزاد»، استاد «محمدی» و «رضا عباسی» از جمله مشهورترین نگارگران دوره صفوی هستند که با خلق آثاری منحصر به فرد و سبک های بدیع، نقش بسزایی در اعتلا و انتقال این هنر زیبا به نسل های بعد داشتند.  
نگارگری هنریست زیبا که در آن نقاش با استفاده از رنگ و قلم و احساس خویش نقش ها می آفریند؛ و همگان را دعوت به دیدن تصاویری می کند که نشان از عظمت خالق یکتا دارد؛ آرامش، ظرافت و زیبایی نقاشی سبب گشته که از ادوار گذشته تاکنون جایگاه ویژه ای در دوره ها و اقشار مختلف جامعه را به خود اختصاص دهد.
نگارگری1 ایرانی
نگارگری ایرانی که به اشتباه، مینیاتور نیز خوانده می شود، شامل آثاری از دوره های مختلف تاریخ اسلامی ایران است که بیش تر به صورت مصورسازی کتاب های ادبی، علمی و فنی، تاریخی و نیز برخی از کتاب های مذهبی، مانندِ خاوران نامه به کار می رود.
نگارگری دردوره صفویه
نگارگری دوران صفوی شباهت چندانی با نگارگری دوره های پیش از خود ندارد این تفاوت به حدی است که تشخیص آثار نقاشی این دوران از دوره های قبل و بعد از آن بسیار سهل است. تغییر و تحول نگارگری صفوی، تنها محدود به شیوه طراحی و نحوه نمایش نیست بلکه در فضای کلی نقاشی ها شاهد نوعی دگرگونی هستیم که در تمام قلمروی این هنر، از موضوع گرفته تا نحوه نمایش و شیوه طراحی، مخاطب و بستر شکل گیری نفوذ می کند.
 
تصویر1: رستم از مرگ و سرنوشت م یگوید، منسوب به عبدالعزیز، در مکتب تبریز، شاهنامه تهماسبی )سده ی شانزدهم/دهم(، موزه هنرهای معاصر تهران.

در این دوره، گسترش روابط بین ایران و اروپا، موجب تحول در هنرهای تجسمی دوره های بعدی گردید. از جمله ویژگی نقاشی های دوره ی صفوی، وابستگی و همانندی آن با نقاشی به کار رفته در نسخه های خطی و دیوارنگاره هاست.
نگارگران دوره صفویه
کمال الدین بهزاد
نگارگری صفوی وارث مکتب هرات بود، مکتب هرات به حمایت سلطان حسین بایقرا هنرمندی را پرورانید که نقطه آغاز تحول در نگارگری ایرانی را رقم زد. کمال الدین بهزاد از معدود هنرمندان ایرانی است که حمایت شایسته ای از وی به عمل آمده است وی به دلیل نوآوری هایی که در نقاشی ایرانی رقم زد شهرت فراوانی کسب نمودکه تا به امروز همچنان پابرجاست.
یکی از اولین اقدامات شاه اسماعیل پس از تصرف هرات، همراه بردن بهزاد به تبریز بود؛ بهزاد در تبریز سرپرستی گروهی از هنرمندان را – که چند سال قبل از هرات گریخته بودند – به عهده گرفت و مکتب تبریز را در نقاشی پایه گذارد.
ظهور بهزاد؛ باعث متروک ماندن برخی ویزگی ها در آثار قبلی شد از جمله این ویژگی ها می توان به:
کاهش جهان سه بعدی به دو بعدی و بهره گیری از تدابیر مختلف برای اجتناب از مشکلات حاصل از آن، کاربرد مطمئن و استادانه رنگ های موزون و پر کردن هر سانتی متر از زمینه با پرندگان، حیوانات، درختان و تصاویری که نشان دهنده رویدادی افزون بر رویداد اصلی تصویر است؛ آسمان طلایی، آب نقره فام، سروهای سبز تیره در برابر درختان با شکوفه های سفید، شاخ و برگ پائیزی در دشت پهناور، اسب های ابلق3 در صحرای زردرنگ، گوه های مردم در جامه های سرخ و قرمز تند و نیلی، کاشی های منقش و نقاشی های زیبای روی گچ، باغ های آفتابی در پشت پرچین های باریک شنگرف،4 اشاره کرد.
نکته قابل توجه این است که نقاشی در این دوران شخصیت مستقل ندارد و در خدمت کتابت است. در واقع این نوشته های کتاب بودند که مشخص می کردند نقاشی چه چیز را باید نشان دهد.
کمال الدین بهزاد، برخلاف نگارگران پیشین به جهان واقعی توجه کرد. او توانست حالت خاص و ظریف آنچه را که می دید با وضوح کامل تشخیص دهد. بنابراین در همه نقاشی هایش، انسان ها، حیوانات، صخره ها و کوه ها از خصلت های خاص خودشان آکنده اند. او به مدد طراحی قوی، پیکرهای یکنواخت و بی حالت نقاشی پیشین را به حرکت در آورد. حالت ها، قیافه ها و رنگ چهره ها را تنوع بخشید.  تصویر 1 نمونه ای از نقاشی این هنرمند ایرانی را نشان می دهد.
 

شکار، واقع گرایی در مرقع گلستان،
 اثر کمال الدین بهزاد، (سده شانزدهم/دهم)، موزه هنرهای معاصر تهران.

 
شهرت «بهزاد»، هنرمندان پس از او را چنان تحت تأثیر قرار داد که بسیاری از آن ها، از کارهای این هنرمند توانمند تقلید می کردند و آثار خود را با نام و امضای وی ارائه می دادند لذا تمیز دادن کارهای او از آثار تقلیدی امری است دشوار؛ با این وجود، وجه این تمایز می تواند ویژگی های خاص نگارگری های وی باشد؛ که شامل موارد زیر است:
سبک تصویرها (ترکیب بی مانند نقش های تزئینی با صحنه های واقعی)
 تعادل در به کارگیری رنگ های گرم و سرد است که با مهارت خاصی در کنار هم به برده شده است
هر صورتی نمودار شخصیتی است که حرکت و زندگی در آن دیده می شود؛ آدمها در حال استراحت نیز شکل و حالاتی طبیعی دارند
«واقع بینی» او که بیشتر در زمان به تصویر کشیدن زندگی مردم عادی به چشم می خورد
استاد محمدی
از جمله پادشاهان ایران که از اوان کودکی به فراگیری خط و نقاشی پرداخت شاه طهماسب بود؛ او در جوانی، استادان معروف را گرد خود جمع کرد؛ اما در اواخر عمر از توجه او به این هنرمندان کاسته شد؛ و سبب گردید بسیاری از آنان در دربار «ابراهیم میرزا» در مشهد گرد هم آمده و سبکی دیگر را به وجود آوردند. به طوری که نقاشان مکتب تبریز، تحت تأثیر آن، سبک سطح تخت نقاشی را شکستند و ترکیب بندی های چندسطحی را آفریدند که آکنده از حرکت و جنبش و رنگ های درخشان و پُرکشش بود که خود باعث ایجاد حالت مورد نظر در نقاشی می گردید. از نقاشان بزرگ این دوران می توان از استاد «محمدی» نام برد؛ که در زمینه طراحی با قلم دارای تبحر بود.
 از مشخصات آثار وی، تصویر اشخاص بلندقامت با صورت گِرد و کوچک و واقع بین است. او از جمله کسانی است که بر روی نگارگران پس از خود تأثیر بسزایی گذاشت.
استاد رضا عباسی
همچنانکه با تصرف هرات توسط شاه اسماعیل، تبریز وارث مکتب هرات شد، پس از انتقال پایتخت به قزوین و سپس اصفهان، در کارگاه های شاه عباس اول، ظهور مکتب نقاشی اصفهان را شاهد هستیم. اگر هرات و تبریز به نام بهزاد آراسته اند، مکتب اصفهان، رضا عباسی را درون خود پرورانده است که تا مدت ها تشخیص آثار قلم او از هم نامانش، متخصصین هنر نقاشی را به خود مشغول داشته بود. رضا عباسی مشهور به آقا رضا عباسی بود؛ لقب «عباسی» از سوی شاه عباس به او داده شد وی به اندازه بهزاد، در تحول نگارگری این دوره، مؤثر بود.
از خصوصیات نقاشی ها و تصاویررضا عباسی، دقت و ملاحظه در کلیه شئون زندگی است. استغنای طبع درتمام آثارش به چشم می خورد. موضوع های منتخب او بیشتر از بین افراد طبقات پایین جامعه است.
با دقت در آثار این هنرمند در می یابیم که توجه وی به خودِ انسان، بیش از فضای اطراف اوست. طرح های او تحت تأثیر گذشت عمر و تجارب زندگی، لطافتش را از دست داده و خشن می شود. 

 

تصویر 3:مرد جوان با تسبیحی در دست، آغاز تحول نگارگری در اثر رضا عباسی، سده ی هفدهم/ یازدهم، موزه هنرهای ظریف بوستون.
 
 

تصویر4: پیر و جوان ، رضاعباسی، واقع گرایی، پرسپکتیو و سایه روشن، سد هی هفدهم/یازدهم، موزه هنری متروپولیتن.
رضا عباسی شاگرد استاد «محمدی» و متاثر از وی بود ولی با وجود این تأثر خود صاحب سبک و ابتکار بود.
شاگردان زیادی نزد این استاد گرانقدر تربیت یافتند که سبک و روش وی را ادامه دادند. از جمله آن ها می توان به محمد شفیع عباسی، افضل الحسینی، محمد معین مصور، محمد علی، محمد یوسف و محمد قاسم، اشاره کرد.
تعداد قابل ملاحظه ای از آثار استاد عباسی به امضای خود ایشان درموزه های بوستون، لوور، کتابخانه ملی پاریس، متروپولیتن و آرمیتاژ و یک اثر نیز در موزه ایران باستان موجود است.
 
 
گرد آورنده: فدوی
با اندکی تلخیص
 
پی نوشت
 
صورتگری . نقاشی .
2.  بهزاد. کمال الدین. بزرگترین و مشهورترین نقاش مینیاتورساز ایرانی در قرن دهم هجری.
 3.  دو رنگ  (فرهنگ فارسی معین)
4. سرخ و آن سرخی که بدان نویسند (لغت نامه دهخدا)
 
 
منابع:
دانشورز (نشریه داخلی سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی)
لغت نامه دهخدا
روزنامه همشهری آنلاین؛ http://www.hamshahrionline.ir/details/140030
دو فصلنامه مطالعات هنر اسلامی/ شماره هفتم/ پاییز و زمستان 1386/ دکترحسن کریمیان، مژگان جایز  
کلید واژه ها:
نگارگری ایرانی , نگارگری های کمال الدین بهزاد , دیوارنگاره ها , نگارگری رضا عباسی , نگارگری های رضا عباسی , نقاشی های رضا عباس  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط