خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 170022356
    تعداد بازدید این صفحه: 752443
    در امروز: 101800

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
×
سه شنبه 9/9/1395
 

  خورشید آسمان حرم (گنبد طلا)

تاریخ ساخت گنبد مطهر حرم امام هشتم علیه السلام به درستی مشخص نیست؛ اکثر منابع، تاریخ ساخت آن را متعلق به دوره سلجوقیان یا غزنویان می دانند. با وجود تمامی شواهد موجود در هر یک از این دوره ها، به دلیل عدم وجود اسناد، باز هم نمی توان ساخته شدن گنبد را مربوط به دوره ای خاص دانست.  
السلام علیک یا امام الشهید
السلام علیک یا امام الغریب
السلام علیک یا عالم آل محمد(ص)
هر لحظه که اتوبوس به مشهد نزدیک تر می شد دلهره عجیبی در وجودم پدیدار می گشت که برخواسته از مِهری  بود که نسبت به مولایم در وجودم احساس می کردم؛ احساسی بود غریب که دوستش داشتم با اینکه در مشهد کسی را نمی شناختم اما با تمام وجودم حس می کردم که کسی منتظرم هست؛ از پشت شیشه بیرون را نگاه کردم در میان بارش برف چراغ هایی سو سو می زد عطر خوش صلوات در فضای اتوبوس پیچید وارد شهر شده بودیم شور عجیبی داشتم در میان نور چراغ ها گنبد طلای امام رضا (ع) به چشم می خورد. گنبدی عظیم و باشکوه، به سان همت دلیر مردانی که روزگاری در این سرزمین می زیستند و ارادتشان را در قالب هنری بی نظیر به این آستان هدیه کردند. در همین افکار بودم که خود را در نزدیک درب ورودی حرم یافتم؛ صدای مداحی یکی از همراهان و بوی اسفند و صدای طنین انداز صلوات، فضا را بسیار دل انگیز کرده بود؛ مثل پرنده ای بودم که به آشیانه اش رسیده؛ هوا سرد بود ولی گرمای عجیبی را در وجودم احساس می کردم؛ و شادمان بودم؛ زمانی که وارد حرم شدم با رعایت ادب به مولایم سلام دادم؛ گنبد طلا دوباره در قاب چشمانم می درخشید؛ زیبا و باشکوه، مثل خورشیدی در آسمان حرم. تداعی تصویر این گنبد همراه با صدای نقاره های حرم، قلب هر مسافر غریبی را تسکین می بخشد.
بعد از زیارت دوباره فکر گنبد طلا رهایم نمی کرد؛ خیلی دوست داشتم بدانم چند سال است که این گنبد زینت بخش چشم زائران امام رضا (ع) است.
در نهایت پاسخ سوالات خود را در چند طرح پژوهشی که حاصل کار و تلاش تعدادی از خادمان و پژوهشگران بود یافتم.
سالیان درازی است که گنبد حرم مطهر امام رضا علیه السلام شاه نشین چشم زائرانش است؛ اما تاریخ ساخت آن به درستی مشخص نیست.
قدیمی ترین اسناد موجود در مورد گنبد مطهر مربوط به دوره صفویه  بوده و اکثر آن ها خبر از مرمت گنبد مطهر در این برهه از زمان را می دهند و این نشان دهنده ساخت گنبد قبل از صفویه می باشد
اکثر منابع، تاریخ ساخت آن را متعلق به دوره سلجوقیان یا غزنویان می دانند.
گنبد طلای حرم امام رضا علیه السلام
محمداحتشام کاویانیان، عطاردی و مؤتمن ساخت گنبد مطهر به صورت کنونی را مربوط به دوره حکومت سلجوقیان و دوران سلطنت سلطان سنجر سلجوقی و برخی دیگر نظیر تاریخ بیهقی و تاریخ جهانگشای جوینی آن را متعلق به دوره غزنویان می دانند. ( اعظم نظر کرده؛ کارشناس نمایه سازی مدیریت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی)
سلجوقیان اهل تسنن و حنفی مذهب بودند و سیاست های مذهبی خاصی را دنبال می کردند و به تبع آن، در مواردی نیز  برخی وزرا را از میان شیعیان  برمی گزیدند ( ر.ک. دولت سلجوقیان؛ دکتر عبدالله ناصری طاهری ص153) در زمان آن ها بارگاه منور رضوی نیز دارای احترام بود که با چنین تاریخچه ای، شاید بتوان احتمالی برای ساخته شدن گنبد در این دوره در نظر گرفت.
برخی نویسندگان نیز ضمن بیان کرامتی از امام رضا (ع)، (البته در منابع مختلف با اندکی تفاوت بیان می شود) ساخت گنبد را به این دوره (سلجوقیان) نسبت می دهند. همانطور که اعتمادالسلطنه می نویسد:
گویند که فرزند یکی از وزیران دربار سلجوقی دچار بیماری سختی شد به طوری که از بیم سرایت آن، او را راهی سفر کردند؛ روزی که به دنبال شکار آهویی بود؛ آهو در حین گریز به یک چهار دیواری پناه برد؛ اسب فرزند وزیر از وارد شدن به آن مکان خودداری کرد پسر متوجه شد که آنجا باید شخص بزرگی مدفون باشد؛ از اسب پیاده شد و به تضرع و زاری پرداخت و شفای خود را درخواست کرد، پس از این واقعه خیلی زود آثار بیماری وی از بین رفت و پسر شفا یافت؛ او فورا به پدر نامه ای نوشت و او را باخبر و درخواست کرد که ماجرا را به سلطان بگوید تا با کمک وی گنبدی بر فراز آن مکان مقدس بنا نمایند. (ر.ک. مطلع الشمس؛ میرزا حسن خان صنیع الدوله)
به نوشته مؤلف مجالس المؤمنین، بقعه منوره ی علی بن موسی الرضا علیه السلام در عهد سلطان سنجر سلجوقی و توسط ابوطاهرقمی وزیر، به دستور سلطان یا از جانب ابوطاهر و از مال شخصی او عمارت گردید. (تاریخ مشهد، محمدرضا قصابیان)
شرف الدین ابوطاهر قمی وزیر سلطان سنجر سلجوقی به مباشرت ابوالقاسم احمدبن علی بن احمد العلوی الحسینی که از نقیبان ناحیه طوس بود ضمن تعمیر روضه منوره اقدام به احداث گنبد نمود. (ر.ک. سیمای بهشت؛ قاسم جهانی، سید محسن میرزاده)
این موضوع را نیز نمی توان نادیده گرفت که در زمان سلجوقیان به خصوص دوران سلطنت سلطان سنجر سلجوقی خدمات زیادی در زمینه آبادانی حرم مطهر و مشهد صورت گرفت. (ر.ک. تاریخ مشهد، محمدرضا قصابیان)
با اینکه برخی منابع ساخت گنبد مطهر را مربوط به دوره سلجوقیان می دانند اما شباهت بسیار معماری گنبد مطهر با معماری «سنگ بست»، قبر امیرارسلان جاذب، که مربوط به دوره غزنویان است احتمال ساخت گنبد در این دوره را تقویت می کند به طوری که می توان گفت؛ به احتمال قوی گنبد مطهر در دوره غزنویان بنا گردیده است. با وجود تمام این شواهد، به دلیل عدم وجود اسناد در آن زمان، باز هم نمی توان به طور حتمی زمان ساخت را مربوط به دوره ای خاص دانست.
 
این مطلب ادامه دارد...
 
نویسنده: فدوی
 
منابع
1. مطلع الشمس، اعتمادالسلطنه
2. طرح پژوهشی گزیده اسناد و تعمیرات و اماکن متبرکه رضوی، از صفویه تا قاجار؛ اعظم نظرکرده
3. تاریخ آستان قدس، علی موتمن
4. تاریخ آستان قدس رضوی، عزیزالله عطاردی
5. زبده التواریخ، ( اخبار امرا و پادشاهان سلجوقی)؛ صدرالدین ابوالحسن علی بن ناصربن علی حسینی
6. دولت سلجوقیان، احمد کمال الدین حلمی، ترجمه و اضافات: دکتر عبدالله  ناصری طاهری با همکاری حجت الله جودکی و فرحناز افضلی
7. سیمای بهشت، قاسم جهانی، سید محسن میرزاده
8. تاریخ مشهد، محمدرضا قصابیان 
کلید واژه ها:
گنبد مطهر حرم امام رضا , گنبد امام رضا , گنبد طلای حرم امام رضا , کرامتی از امام رضا , معماری گنبد امام رضا , تاریخ سلجوقیان و غزنویان , گنبد حرم امام رضا  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
گنبد طلا، نماد وحدت آسمان و زمین
  • 1396/2/16 شنبه گنبد طلا، نماد وحدت آسمان و زمین
    در حرم مطهر امامرضا (علیه السلام)، پنج گنبد به اشکال و ابعاد گوناگون وجود دارد که عبارتند از: گنبد طلا، گنبد فیروزهای مسجد گوهرشاد، گنبد مسی اللهوردیخان در کنار گنبد طلا و دو گنبد مدرسه دو در (دارالقرآن کریم).
خورشید آسمان حرم (گنبد مطهر)2
  • 1395/10/8 چهارشنبه خورشید آسمان حرم (گنبد مطهر)2
    در منابع کتابی موجود در مورد تاریخ دقیق ساخت گنبد مطهر حرم امام رضا علیه السلام، نظرات یکسانی بیان نشده و احتمال ساخت آن را در یکی از سه دوره تیموریان، غزنویان یا سلجوقیان می دانند با توجه به اسناد مربوط به تعمیرات گنبد مطهر و به جا مانده از دوره صفوی، می توان به بررسی تاریخ احتمالی ساخت آن پرداخت.
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط