.
.
 
 
 

 
 
ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 178055963
    تعداد بازدید این صفحه: 36963
    در امروز: 67440

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
×
جمعه 5/9/1395

 ساز و کار پایدار سازی آثار زیارت (1)

بسیار قرآن و دعا زمزمه می ‌کردیم، نمازهایمان را در وقت خود و با حضور قلب و به ‌جماعت می‌ خواندیم، حس تعامل و همزیستی با دیگران را با همۀ وجود تجربه می‌‌ کردیم، آسمان و آسمانیان را به اهل ‌زمین نزدیک ‌تر می ‌دیدیم و...
زیارت از جمله عباداتی است که آثار مادی و معنوی بسیاری دارد. زیارت از بزرگ‌ ترین و محکم‌ ترین پناهگاه ‌های معنوی و آمیزه‌ ای از عقل، علم، اختیار، حس مسئولیت، توکّل به حضرت حق و قدرت بی ‌انتهای او و نیز توسل به اولیای الهی و قطع امید از اغیار است. زیارت از سنگرهای مطمئن‌ و مستحکمِ اطمینان و آرامش و صفا بخش روح آدمی است. بر این اساس، ایجاد ساز و کاری برای تثبیت آثار آن، می‌تواند سبب تعالی پیوستۀ زائر و اصلاح جامعه باشد. بسیاری از اوقات فکر زود سپری ‌شدن لحظه ‌های زیارت و اینکه ممکن است نشاط و حس زائر، پس از پایان زیارت از ‌دست برود، سبب نگرانی می شود. شاید علت این نگرانی این باشد که نمی‌دانیم پس از زیارت چه تکلیفی داریم و چه باید کرد؟
در ایام و ساعات زیارت، مشتاقانه به‌ سوی تعالی در حرکت بودیم، مستحبات را انجام می ‌دادیم، لذت عبادت و بندگی را احساس می‌‌کردیم، بسیار قرآن و دعا زمزمه می ‌کردیم، نمازهایمان را در وقت خود و با حضور قلب و به ‌جماعت می‌ خواندیم، حس تعامل و همزیستی با دیگران را با همۀ وجود تجربه می‌‌ کردیم، آسمان و آسمانیان را به اهل ‌زمین نزدیک ‌تر می ‌دیدیم و خلاصه زیارتی دل ‌نشین داشتیم و حالا پس از زیارت، دوست داریم آثار آن در وجود و زندگی ‌مان باقی بماند. پرسش مهم و اصلی این است: آیا برای دستیابی به این مهم، راهی هست؟
همۀ‌ این دغدغه ‌ها و دردِ دل ‌ها و نجواهای عارفانه را می ‌‌توان به ‌خوبی از نگاه‌ عاشقانه و در عین ‌حال مضطرب زائران، پس از زیارت دریافت. این احساس، مقدس و تعالی‌ بخش است و میزان آن به نوع نگاه زائر و اهتمام او به زیارت بستگی دارد. زیارت باید دگرگون ‌کننده باشد. «شهیدِ اول» تحول روحی را از آداب زیارت ‌دانسته و نوشته است: زائر باید پس از زیارت، بهتر از قبلِ آن باشد. این دگرگونی اگر با قبولی زیارت همراه شود، بار گناه را سبک کرده است و سبب ریزش گناهان می‌شود.[1] هنر زائر آن است که در حرم، به خطاها و لغزش ‌های گذشته ‌اش بیندیشد و ضمن شرمساری از پیشگاه خداوند متعال و پیشوای معصومِ خود، برای اصلاح گذشته تصمیمی جدّی بگیرد.
شهیدِ اول، برای تداوم‌ بخشیدن به آثار زیارت، به حضور قلب و پشیمانی و دوری از گناه و نیز درخواست بخشش توصیه می ‌کند.[2] زائر با پاک ‌شدن، برای خوب ‌زیستن تلاش می‌کند. او باید تلاش کند بین خود و امام، حالت و رابطه‌ ای مناسب برقرار کند؛ یعنی نوعی تحوّل در رفتار، کردار، اندیشه و باورهای خود پدید آورَد و توجه داشته باشد که از محضر انسانی پاک، شایسته، صالح و عبد پروردگار آمده است و بدیهی است که نتیجۀ چنین دیداری، اندوخته‌ ای معرفتی خواهد بود.
 
زیارت از سنگرهای مطمئن‌ و مستحکمِ اطمینان و آرامش و صفا بخش روح آدمی است.

محاسبۀ نفس، پس از زیارت
زائر باید پس از زیارت و حضور در بارگاه معنویِ مزور، سرمایه‌ های ایمانی و اخلاقی خود را بررسی کند و به این واقعیت بپردازد که در قبال تحمل رنج سفر و مشقّت فراوان، با تشرّف به بارگاهی مبارک، چه‌ چیزی را به ‌دست آورده است؟ آیا فضای ملکوتی و معنوی زیارت توانسته است خواهش‌ های نفسانی او را تعدیل کند؟ آیا توانسته است برخی عادات مذموم و رفتارهای ناروا و زشت را از خود دور کند؟
این‌ گونه فضاهای معنوی، همچون آیینه ‌های صاف و روشن هستند که به ‌وسیلۀ آن‌ ها می ‌توان تیرگی ‌ها و کاستی‌ ها و عیب‌ های خود را تشخیص داد و برای زدودن آن‌ ها اقدام کرد. ارمغان مهم سفرهای زیارتی باید این باشد که زائر ضعف‌ ها را به قوّت و ضلالت ‌ها را به نور هدایت تبدیل کند. او باید بکوشد به آنچه در هنگام زیارت خوانده و مرور کرده است، جامۀ عمل بپوشاند و نیز بتواند دل و زبان را با هم هماهنگ کند.[3] چقدر خسران دارد که در برابر آیینه ‌ای فضیلت ‌نما قرار گیریم، ولی به ‌علت گرفتار بودن در خواب غفلت و تغافل از خویش، از گرایش به کمالات و برطرف ‌کردن نقص‌ ها، عاجز باشیم و نتوانیم برای انکسار درونی و رفع زنگارهایی که قلبمان را کدر کرده است، اندیشه کنیم!
زائر خود را به میزان حق عرضه می‌کند و به ‌واسطۀ مقام معنوی امام، توانایی خود را در معرض محک قرار می‌دهد. او در برابر انسانی کامل قرار می‌ گیرد که تندیس عصمت و فضیلت، جلوه ‌ای از نور الهی، مشعلی از فیض ربّانی و تجسّمی از عبودیت و اخلاص و ایمان است. حالِ کسی ‌که از این پرتوافشانی ‌ها حداکثر استفاده را نکند، مانند آن است که انواری درخشان به جسمی بتابد؛ اما سختی و تاریکی و آلودگی ‌های درونی آن جسم، به ‌قدری زیاد باشد که نتواند این تابش خجسته را از خود عبور دهد!
 
ارمغان مهم سفرهای زیارتی باید این باشد که زائر ضعف‌ ها را به قوّت و ضلالت ‌ها را به نور هدایت تبدیل کند.

چقدر غافل ‌اند آن ‌هایی که زحمت راه و رنج سفرهایی طولانی را تحمل می‌کنند و در این راه به اوج قلۀ معرفت دست می‌ یابند؛ اما در نهایت، وجود فیزیکی ‌شان این مسیر را در نوردیده است و وجود راستینشان همچنان در درّه‌ های جهل و غفلت آرمیده است و در مرداب ضلالت و باتلاق گمراهی فرو افتاده است! چنین کسانی در دام ابلیس و قفس نفس گرفتارند و با وجود حضور در حرم معبود، در بیابان بی‌ ایمانی سرگردان‌ اند.
بنابراین زائر باید پس از زیارت، به محاسبۀ نفس و سنجش کردار خود بپردازد و فرازها را فروزان و فرودها را هموار سازد: شایسته است پس از زیارت، بی‌ درنگ برای زدودن غبارهای خطا و لغزش دست‌ به ‌کار شویم. معنای پایدارسازی فرایند زیارت نیز همین است. جز این، اگر صدها بار به زیارت برویم و نتوانیم ارزیابی فکری و معنوی درستی را در برنامۀ خود قرار دهیم، به‌ واقع در موجی از غفلت و جهالت گرفتار شده‌ ایم و بدین ‌گونه خود را از فیض و عنایت مداوم امام بی‌ بهره کرده ‌ایم.
پس از زیارت باید به این نتیجه برسیم که ائمۀ معصومین (علیهم السلام) در قلّه ‌اند و ما هنوز به دامنه هم نرسیده ‌ایم: آنها مطهرند و ما هنوز در اندیشۀ طهارت مردّدیم، آنان معصوم‌ اند و ما گرفتار امواج معصیت هستیم، آنان چکاد و معراج معنویت‌ اند و ما در هبوط مادی ‌گرایی ره‌ می ‌سپاریم و خلاصه آنها بندۀ خدایند و ما در بند خودیم و نفسِ خود و بی ‌تردید کسانی سعادتمندند که برای اصلاح خود، گامی پیش گذارند.
 
تحول روحی
در منابع روایی این‌ طور تأکید شده است و متون زیارتی هم بر این واقعیت اصرار دارد که زائر پس از زیارت، باید متحوّل شود و در اصل، یکی از تقاضاهای زائر باید این باشد که امام با قدرت معنوی خود، او را دگرگون کند.[4] آری، سازندگیِ زیارت وقتی محقق می‌شود که تقرّب به حق و عبودیت، در آن جلوه‌ ای برجسته داشته باشد. در حقیقت، مقام و منزلتی که ائمۀ هدی (علیهم السلام) نزد خداوند متعال کسب کرده‌ اند، به برکت بندگیِ ایشان در برابر پروردگار است؛ از همین روست که در زیارت مولای متقیان، امام ‌علی (علیه السلام) می ‌خوانیم: «أَلسَّلامُ عَلَی مِیزانِ الْأَعْمالِ وَ مُقَلِّبِ الْأَحْوالِ.»[5] اگر چه دگرگون‌ کنندۀ احوال، خداست؛ ولی خداوند این ولایت را به ولیِّ خود هم می ‌بخشد.
 
اگر صدها بار به زیارت برویم و نتوانیم ارزیابی فکری و معنوی درستی را در برنامۀ خود قرار دهیم، به‌ واقع در موجی از غفلت و جهالت گرفتار شده‌ ایم.

توجه به خدا
اساس تربیت روحی افراد، ذکر خداست و ریشۀ تباهی اخلاق، غفلت است. آثار زیارت، زمانی ماندگار است که زائر پس از زیارت، به‌ یاد خدا باشد؛ زیرا سرّ اینکه ائمۀ اطهار (علیهم السلام) مقرّب درگاه پروردگار و اسوۀ تقوایند و سخن و عملشان برای ما سند است، آن است که همواره با خدا ارتباطی عمیق و عاشقانه داشته ‌اند. بنابراین زائر هم پس از زیارت باید به مولای خود اقتدا و غنچۀ فطرتش را شکوفا کند تا با یاد خدا و توجه به معبود، بتواند دل را برای همیشه مصفّا نگه دارد.
 
منبع: کتاب عهد ماندگار؛ جستاری درباره عمق بخشی به آثار زیارت امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام)، معاونت تبلیغات و ارتباطات اسلامی آستان قدس رضوی


----------------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
[1]. محمد‌ بن ‌مکّی عاملی (شهید اول)، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، ج۲، ص۲۴.
[2]. محمد ‌بن ‌مکّی عاملی (شهید اول)، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، ج۲، ص۲۴.
[3]. عباسعلی زارعی سبزواری، مجموعه مقالات هم ‌اندیشی زیارت، ج۱، ص۱۴۱.
[4]. عباسعلی زارعی سبزواری، مجموعه مقالات هم ‌اندیشی زیارت، ج۱، ص۱۴3.
[5]. محمد ‌بن ‌مکّی‌ عاملی جزینی (شهید اول)، المزار، ص۴۶.
 
« برای مطالعه مطلب قبلی اینجا را کلیک بفرمایید »
کلید واژه ها:
آثار زیارت , امام رضا (علیه السلام) , محاسبه نفس , ذکر 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
انتظار امام از محبان و زائران
اهل ذکر باشیم
بارگاه امام، مأمن دلها
  • 1396/1/2 چهارشنبه بارگاه امام، مأمن دلها
    امامان، مظهر بندگی و اطاعت به درگاه خدا بوده اند، سخنان و رفتارشان یادآور خواست و رضای الهی بوده است. برای خدا زیسته و برای خدا جان داده اند و از این رو حرم و بارگاهشان، مایه یاد پروردگار....
    زیارت با معرفت
سلامی با معرفت
  • 1395/12/25 چهارشنبه سلامی با معرفت
    امام کسی است که حلال الهی را حلال می شمارد و حرام الهی را حرام می داند، حدود و قوانین خدا را اجرا می کند و دین الهی را پاس می دارد و...
    زیارت با معرفت
چهار لطف بزرگ
  • 1395/12/18 چهارشنبه چهار لطف بزرگ
    وقتی زیارت کرد و خواست از حرم بیرون برود، به غلامش گفت: «ای غلام، علی بن موسی الرضا (علیه السلام) را شاهد می گیرم که به آنچه می گویم، عمل کنم...
    کرامت رضوی
 
 
ارسال نظر
ارتباط با ما
نشانی: مشهد مقدس، حرم مطهر امام رضا علیه السلام، صحن جامع رضوی، ایوان غربی
تلفن: 32212008-051
فکس: 32003552-051
صندوق پستی: 91735/517
ایمیل: razavi@aqr.ir