خدمات

سایت فرهنـگی تبلیـغی حـرم مطهـر رضـوی

ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 169475422
    تعداد بازدید این صفحه: 748640
    در امروز: 24307

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
×
پنجشنبه 6/3/1395
 

  اسناد چراغانی حرم امام رضا

حرم مطهر در بسیاری از جشن های مذهبی و ملی و ایام سوگواری، با ابزار و وسایل موجود چراغانی می شده است. مشرف روشنایی مواجب کارکنان را از تحویلداران آستان قدس رضوی تحویل گرفته و آن را میان افراد تقسیم می کرده است. در آن زمان کارکنان آستان قدس رضوی علاوه بر مواجب نقدی، مواجب جنسی هم دریافت می کردند و آستان قدس رضوی دارای دو تحویلدار نقدی و جنسی بوده است.  
بنابر اسناد موجود در آستان قدس رضوی، حرم مطهر در بسیاری از جشن های مذهبی و ملی و ایام سوگواری، با ابزار و وسایل موجود چراغانی می شده است. به طوری که همه ساله در شب های ولادت پیامبر و ائمه اطهار (علیهم السلام)، اعیاد مذهبی قربان، فطر، غدیر، مبعث و عید نوروز که به عید نوروز سلطانی مشهور شده بود، همچنین زمان ورود پادشاهان و حکمرانان که برای زیارت به مشهد می آمدند، تولد پادشاهان وقت و در زمان های شفای بیماران صعب العلاج در حرم و نیز در مراسم خطبه خوانی و به مناسبت پیروزی مشروطه، حرم مطهر را چراغانی می کردند. در ادامه به دو نوع مورد از این اسناد اشاره می شود .



متن سند اول:

هو، معتمد السلطان دربان باشی کل:«چون شخص اعمی، نام حاجی هراتی که از هر دو چشم نابینا و کور بوده است و از درگاه خلایق پناه حضرت ثامن الائمه ارواح العالمین فداه، شفا گرفته و از هر دو چشم روشن شده است، به واسطه این معجزه مبارک البته غدغن دارید، امشب که لیله 20 شهر ربیع الثانی می باشد، در صحنین مقدس چراغانی مفصلی بکنند تا قلب اهل اسلام از ظهور این معجزه روشن شود و مخارج را هم که مبلغ هشت تومان وجه نقد و مقدار چهل و پنج روغن چراغ می شود، از مقرب الخاقان نصیرالتولیه تحویلدار کل دریافت کرده، از قرار این نوشته برات از دفترخانه مبارکه صادر نمایند، به خرج جناب او منظور و مجری خواهد بود، البته مخصوصا چراغانی خیلی مفصلی بکنند .
فی 19 شهر ربیع الثانی 1318 ه. ق ؛ (مهر اسناد: صحیح است، صدیق الدوله) »
متن سند دوم:
هو، جناب حاجی دربان باشی کل:«لیله چهارشنبه یازدهم که لیله ولادت با سعادت سلطان سلاطین حضرت ثامن الائمه ارواح العالمین له الفداه است. صحنین مقدسین را در کمال خوبی و پاکیزگی چراغانی مفصلی نموده که باعث مسرت زائرین و مجاورین بوده باشد. مبلغ هشت تومان نقد و چهل و پنج من روغن روغن چراغ به جهت مصرف چراغانی لیله مزبور از عالی جناب مجیرالتولیه، تحویلدار کل دریافت نمایید. به موجب این نوشته از دفترخانه مبارکه برات صادر نمایید .
فی دهم شهر ربیع الاول 1320 ه.ق ؛ (مهر سند: نصیرالملک. پایین سند نیر مقدار مصارف نقدی و جنسی به سیاق نوشته و آمده: از این قرار به خرج حواله کنید و برات صادر خواهد شد)»
اما در ایام سوگواری نیز، مقدار مصرف روشنایی زیاد می شد، زیرا تا پاسی از شب و گاه تا صبح مراسم نوحه خوانی و عزاداری در حرم مطهر برگزار می شد. از جمله ایام عاشورا، شب شهادت امام رضا (علیه السلام) و به خصوص شب های احیا که مصادف با ضربت خوردن و شهادت مولای متقیان امام علی (علیه السلام) بود. در این خصوص نیز اسناد بسیاری در آستان قدس رضوی موجود است که در ادامه به یک سند و وقف نامه اشاره می شود .
متن سند که دو برابر مصرف سوخت را در شب های احیا نشان می دهد بدین شرح است:
«عالی حضرت ملا محمدعلی فراش و شماعی سرکار فیض آثار، از قدیم رسم بوده است شب های احیا را که راتبه سوخت به جهت حرم محترم و عمارات می داده اند. چون درب حرم مطهر تا صبح باز است، باید سوخت شود، شما هم در سه شب احیا هر شب احیا هر شب یک راتبه مستمری بدهند. به مثل سایر شب ها قبض گرفته به خرج شما محسوب می شود. تحریرا فی شهر رمضان المبارک 1275 ه. ق » و در وقف نامه ی صفی قلی خان به سال 1076 ه. ق در خصوص روشنایی حرم مطهر آمده است:«هر شب یک شمع به وزن شش استار خریداری نموده و در مسجد بالای سر مبارک روشن نمایند به این نحو که از اول شب تا صباح بسوزد.»
خلاصه اینکه این اسناد علاوه بر اشاره بر مقدار مصرف سوخت در ایام مختلف سال و مناسبت های گوناگون، بیانگر ارادت عاشقان به ائمه ی اطهار (علیهم السلام) نیز است که همواره پروانه وار بر گرد انوار فروزان هشتمین خورشید امامت و ولایت می گشتند و جسم و روح خود را به آستان مبارکش متبرک می ساختند.



اسناد کارکنان روشنایی

اسناد کارکنان روشنایی و پرداخت مواجب به آنها از مواردی است که در سندهای مختلف روشنایی حرم مطهر به طور دقیق بدان اشاره شده است. در این زمینه از اسناد موجود مستفاد می شود، مشرف روشنایی مواجب کارکنان را از تحویلداران آستان قدس رضوی تحویل گرفته و آن را میان افراد تقسیم می کرده است. در آن زمان کارکنان آستان قدس رضوی علاوه بر مواجب نقدی، مواجب جنسی هم دریافت می کردند و آستان قدس رضوی دارای دو تحویلدار نقدی و جنسی بوده است. البته در برخی موارد یک تحویلدار کار دیگری را انجام می داده است. در یکی از اسناد پرداخت مواجب به کارکنان روشنایی آمده است:
«عالی جناب میرزا عبدالجواد مشرف شماع خانه منوره و سایر عمله شماع خانه از بابت نقد و جنس هذه السنه از قرار قبض مشارالیهم که نزد جناب میرزا داوود ضابط ضبط است. به خرج حساب توشقان ئیل – سال ترکی – تحویلداران آمده است در وجه میرزا عبدالجواد مشرف: نقد 59 تومان، جنس گندم 25 خروار، جو 5 خروار، عالی جناب میرزا عبدالجواد مشرف نقد 24 تومان، جنس 10 خروار، عالی شان میرزا محمود صاحب جمع شماع خانه نقد 10 تومان، جنس 5 خروار، چراغچیان صحنین مقدس، جمع کل نقدی 25 تومان و جمع کل جنسی 15 خروار، حاجی محمد ابراهیم چراغچی تفاوت بگیر، نقد 5 تومان جنس 3 خروار، سایر 5 نفر، (غلامحسین، محمدحسین، کربلایی حاجی، میرزا بابا، ملاحسن) نفری 3 تومان نقد و 1 خروار و 80 من، جمع کل نقد 15 تومان و جنس 9 خروار، دربانان چراغ های خیابان 2 نفر، (میرزا اسماعیل، کربلایی حسن) نفری 2 تومان و 5 قران نقد و 1 خروار و 50 من جنس، جمع کل نقد 5 تومان، جمع کل جنس 3 خروار، جمع کل نقد 59 تومان، جنس گندم 23 خروار ، جو 5 خروار که علاوه بر قبض در حق مبرزا هدایت الله پسر عالی جناب میرزا عبدالجواد مشرف، نقد 2 تومان و جنس 1 خروار، جمع کل 61 تومان نقد، جنس 24 خروار گندم و 5 خروار جو، جنسی که توسط علی اکبر خان و حاجی ملا محمد علی تحویلداران آستانه ی مقدسه پرداخت شده است، در ماه شعبان المعظم سنه 1297 ه. ق ».
در این گونه اسناد ابتدا جمع مخارج نقدی و جنسی را در بالای سند آورده، سپس وارد ریز مطالب شده و در پایان سند دوباره جمع کل را می نوشته اند، به این ترتیب از اشتباه در محاسبات جلوگیری می شد.
در آن زمان میان شماعیان و چراغچیان تفاوتی قائل نبودند. در این سند از عبد الجواد به نام مشرف روشنایی یاد کرده اند ولی در اسناد دیگر او را به عنوان مشرف چراغ خانه و بعضا مشرف روشنایی نیز نوشته اند که همان عنوان مشرف روشنایی صحیح است.
در ادامه به مقدار مواجب کارکنان کارخانه ی چراغ برق اشاره می شود. در این رابطه در یکی از اسناد مواجب کارکنان کارخانه ی چراغ برق آمده است:
« شهدی نور محمد تاتار عبدالرحمن اوف در ماه ذی قعده 1319 ه. ق مبلغ 80 منات روسی که عبارت از 43 تومان و دو هزار دینار نقد ایرانی است دریافت کرده است » .
در سند دیگری در مورد مواجب یکی دیگر از کارکنان کارخانه ی چراغ برق »، متعلق به همان ماه و همان سال آمده است:
« میر کاظم میر قاسم اوف 45 منات روسی که عبارت از 24 تومان و 1500 دینار ایرانی است دریافت کرده است » .
طبق این اسناد، ابتدا حقوق هر دو را محمد حسین مشهدی، یکی از برادران رضایف تایید کرده و سپس توسط متولی وقت، نصیر الملک که خطاب به تحویلدار کل توشته شده پرداخت شده است.
این افراد جزء مهندسان مسلمانی بودند، که برادران رضایف بعد از رفتن حیدرخان به تهران، از قفقاز استخدام کردند تا در کارخانه ی چراغ برق مشغول به کار شوند. همچنین در سند دیگری در مورد آغاز به کار یکی از کارکنان اداره روشنایی آمده است:
« هو، تاریخ آمدن کربلایی محمد، شماعی خانه مبارکه سرکار فیض آثار به تاریخ چهارشنبه ششم شهر ربیع الثانی 1260 ه. ق » .
این اسناد تنها بخشی از سندهای بی شمار آستان قدس رضوی است که بیانگر تشکیلات منسجم و پویای آستان قدس رضوی در ادوار مختلف است.



منبع: کتاب انوار رضویه

 
کلید واژه ها:
مراسم چراغانی حرم مطهر , مراسم خطبه خوانی حرم امام رضا , شب شهادت امام رضا , مسجد بالاسر امام رضا , آستان قدس رضوی , مسجد بالاسرمبارک  
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
بيشتر
خدمات دکتر اعلم  به دارالشفاء
  • 1396/5/15 يكشنبه خدمات دکتر اعلم به دارالشفاء
    دکترامیر اعلم از جمله پزشکانی است که اصلاحات قابل توجهی در دارالشفای آستان قدس رضوی انجام داده است. از جمله اقدامات وی کار بازسازی ساختمان دارالشفاء و ایجاد بخش های مختلف طبی با پزشکان حاذق و تهیه تجهیزات مناسب از جمله لابراتوار است.
    حرم در گذر زمان
نماز جماعت حرم
  • 1396/5/9 دوشنبه نماز جماعت حرم
    گفتم: «آقا بهتون نظر کرده، دعوتتون کرده تو صف نماز جماعت حرمش» - گفت: «نمی دونم دقیقاً منظورتون چیه، اما یه حالی دارم ..‌.یه چیزی تو دلم می گه باید با این جماعت نماز بخونم. شاید به قول شما نگاه آقاست.»
    گزارش توصیفی
چهارشنبه زیارتی
  • 1396/5/8 يكشنبه چهارشنبه زیارتی
    یا امام رضا! خواهرم کوچیکه، اصلاً زبون نداره حرف بزنه، همش گریه میکنه، آخه گرسنشه. امام رضا تا بابام از سفر کاریش برگرده و پول برسونه فکر نکنم خواهرم طاقت بیاره ها، یه کاری کن آقاجون گرسنه است
    گزارش توصیفی
سوغات امام رضا (ع)
  • 1396/5/6 جمعه سوغات امام رضا (ع)
     گفتم: «آقا امام رضا (ع ) شما رو برای این مادر فرستاده پیرزن پرید وسط حرفم و گفت: «معلومه که آقا فرستاده. من هر وقت، هرچی ازش خواستم بهم داده...
    گزارش توصیفی
دعوت به مهمانسرای حضرت
  • 1396/5/5 پنجشنبه دعوت به مهمانسرای حضرت
    در مسیر بازگشت بچه ها با ذوق فراوان شعر می خواندند و شادی می کردند و من از خودم خجالت می کشیدم که این قدر بی تابی می کردم و می گفتم کی نوبت من میشه برم سر سفره ی آقا؟ اما حالا حس می کردم آقا چه جوری و چه کسایی رو دعوت می کنه..
    گزارش توصیفی
نظرات
ارتباط با ما
نشانی:مشهد مقدس حرم مطهر امام رضا علیه السلام صحن جامع رضوی ایوان غربی
تلفن:32214421
فکس:32212008
ایمیل:Razavi.aqr.ir
 
 
  • صفحه اصلی
  • درباره ما
  • سایت های مرتبط