ارسال به دوستان
 
ارسال به دوستان
  • ارسال به دوستان
  • اضافه كردن به ليست دلخواه مرورگر
  • تعیین صفحه پیش فرض مرورگر
  • چاپ
  • آر.اس.اس
  • آمار بازدید
    تعداد بازدید از سایت: 174209805
    تعداد بازدید این صفحه: 525331
    در امروز: 96586

نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
×
 
1395/11/14 پنجشنبه

 حد ترخص چیست ؟

حدّ ترخص محدود‌ه‌ای از اطراف شهر یا روستا و منطقۀ محل سکونت است که مسافر با رسیدن به آنجا، باید احکام مخصوصی را دربارۀ نماز و روزه رعایت نماید
حد ترخص چیست ؟

 
حدّ ترخص محدود‌ه‌ای از اطراف شهر یا روستا و منطقۀ محل سکونت است که مسافر با رسیدن به آنجا، باید احکام مخصوصی را دربارۀ نماز و روزه رعایت نماید. برای نمونه، اگر تصمیم گرفته‌است به سفری برود که هشت فرسخ یا بیشتر است، نمازش را باید بعد از رسیدن به حد ترخص شکسته بخواند. که توضیح آن در مسائل ذیل خواهد آمد.
 
حد ترخص موقع خروج از وطن را بیان فرمائید؟ 1
 
کسی که قصد مسافت شرعی از شهر یا روستایی که وطن وی محسوب می شود را دارد، چنانچه به حدّ ترخص برسد، با وجود سایر شرایط نمازش شکسته است و در اینکه حدّ ترخص در هنگام مسافرت از وطن چه مکانی است فرق فتوایی وجود دارد و فتاوی مراجع عظام از قرار ذیل می باشد، حد ترخص جایی است که مسافر:
بعید نیست نشنیدن صدای اذان آخر شهر، برای تعیین حد ترخّص کافی باشد ولی احتیاط مستحب آن است که هم اذان آخر شهر را نشنود و هم دیوار خانه های آخر شهر را نبیند. (مقام معظم رهبری)
 صدای اذان شهر را نشنود کافی است و رسیدن به مکانی که اهل شهر او را نبینند موجب یقین در رسیدن به حدّ ترخص است. (آیت الله وحید)
صدای اذان شهر را نشنود و دیوارهای شهر را نبیند و احتیاط واجب حصول هر دو معیار  است. (حضرت امام و آیات عظام فاضل، نوری) 2
صدای اذان شهر را نشنود یا دیوارهای شهر را نبیند. (آیات عظام گلپایگانی، صافی، بهجت)
صدای اذان شهر را نشنود یا اهل شهر را نبینند و نشانۀ آن این است که مسافر مذکور نیز آنان را نبیند. (آیات عظام خویی، تبریزی)
صدای اذان شهر را نشنود یا اهل شهر او را نبینند. (آیات عظام اراکی، مکارم)
صدای اذان بلند آخر شهر را نشنود و نیز اهل آن محل او را نبینند و حصول یک مورد کافی نیست. (آیت الله زنجانی)
مردم شهر وی را نبینند حتّی آن‌ها که در توابع و حومۀ شهر هستند، نتوانند وی را ببینند و نشانۀ آن‌هم این است که وی نیز اهل شهر را نبیند (آیت‌الله سیستانی)
 
آیا حصول یک نشانه در مورد حدّ ترخص کفایت می کند؟ 3
مراجع عظامی که دو نشانه برای حد ترخّص ذکر نمودند، در اینکه حصول یک نشانه کافی است یا لازم است هر دو نشانه حاصل گردد، فرق فتوایی است و فتاوی مراجع عظام از قرار ذیل می باشد:
یکی از دو نشانه کافی است، به ‌شرطی‌که فرد یقین یا اطمینان نداشته باشد نشانۀ دیگر نیست. (آیات عظام خویی، گلپایگانی، بهجت، اراکی، تبریزی، مکارم)
احتیاط واجب حصول هر دو نشانه با هم است مطلقاً. (حضرت امام و آیات عظام فاضل، نوری)
حصول یک نشانه کافی نیست و باید هر دو نشانه حاصل گردد. (آیت الله زنجانی)
 
اگرمسافر بداند یکی از دو نشانه هست و دیگری وجود ندارد، نمازش چه حکمی دارد؟ 4
 
بنابر فتوای مراجع عظامی که دو نشانه برای حد ترخص ذکر کرده اند، چنانچه مسافر بداند یکی از دو نشانه هست و دیگری وجود ندارد:
احتیاط واجب آن است که در آن مکان نماز را جمع بخواند یعنی هم شکسته و هم تمام بخواند یا آنکه نماز را تا مکانی که هر دو نشانه حاصل گردد تأخیر بیاندازد. (حضرت امام و آیات عظام فاضل، اراکی، گلپایگانی، صافی، بهجت، نوری، خویی، تبریزی، مکارم)
 
معیار نشنیدن اذان در حد ترخص چیست؟
 
اگر به قدرى دور شود که اذان خانه  ها (خانه های آخر شهر) را نشنود ولى اذان شهر را که معمولاً در جاى بلند مى گویند بشنود، به حدّ ترخص نرسیده و نباید نماز را شکسته بخواند. (مراجع عظام تقلید)5
و اما وجوه دیگر این مساله:
الف: مراد از نشنیدن صدای اذان در شهرهای کوچک و متوسّط این است که مسافر آن قدر از شهر دور شود تا صداى اذان را که متعارف است بر مناره‌ى بلد (مأذنه مرتفع) مى‌گویند نشنود و:
1-        لازم است مأذنه را در آخر شهر در سمت مسافر فرض کنند و در این مورد فرقی بین شهرهای کوچک یا بزرگ نیست. (مقام معظم رهبری، حضرت امام و آیات عظام فاضل، مکارم)
2-        لازم نیست مأذنه را در آخر شهر در سمت مسافر فرض کنند و چنانچه مناره در وسط شهر نیز باشد کافی است، بلى در شهرهای بزرگ باید چنین فرض کنند. (آیات عظام خویی، نوری)
3-        لازم است صدای اذان مطلقاً شنیده نشود چه اذان از مناره وسط شهر گفته شود و چه از مناره و مأذنه ای که در آخر شهر در جهت مسافر فرض شود گفته شود. (آیت الله گلپایگانی)6
 
ب: مدار بر نشنیدن اذان، اذانى است که بر مأذنه‌ى بلند متعارف در شهر گفته مى‌شود، البته معتبر است بلندی مأذنه غیر متعارف نباشد. (حضرت امام و آیات عظام فاضل، مکارم، اراکی، گلپایگانی، خویی، نوری)7
 
ج:اگر به جایى برسد که اذان شهر را که معمولاً در جاى بلند مى گویند نشنود ولى اذانى را که در جاى خیلى بلند مى گویند یا با وسایلى همچون بلندگو مى‌گویند بشنود، باید نماز را شکسته بخواند. (مراجع عظام تقلید)8
 
ح: اگر به قدرى دور شود که نداند صدایى را که مى شنود صداى اذان است یا صداى دیگر، باید نماز را شکسته بخواند. (مشهور)
1-        در فرض مذکور بنابر احتیاط واجب نماز را هم شکسه و هم تمام بخواند. (آیت الله اراکی)
2-        هر گاه شک کند به حدّ ترخّص رسیده یا نه یا نداند صدایی را که می شنود صدای اذان است یا صدای دیگر، باید نماز را تمام بخواند. (آیت الله مکارم)9
 
ه: اگر مسافر به اندازه ای از شهر دور شده که بفهمد اذان مى گویند ولی کلمات آن را تشخیص ندهد:
1-        باید نماز را تمام بخواند. (آیات عظام گلپایگانی، صافی، خویی، تبریزی، وحید، زنجانی)
2-        باید نماز را تمام بخواند. هر چند احتیاط مستحب آن است که علاوه بر تمام خواندن نماز، آن را شکسته نیز بخواند یا آنکه صبر نماید و خواندن نماز را تأخیر اندازد تا صدای اذان قابل تشخیص نباشد. (حضرت امام)
3-        این مقدار کافی محسوب می شود هر چند احتیاط مستحب است که به اندازه ای دور شود که صدای اذان قابل تشخیص نباشد. (آیت الله بهجت)10
4-        بنابر احتیاط واجب نماز را هم شکسته و هم تمام بخواند (آیات عظام اراکی، فاضل، مکارم)
 
و: اگر گوش او یا صداى اذان غیر معمولى باشد (مثلاً گوش کسی ضعیف‌تر یا قوی‌تر از انسان عادی باشد و صدای اذان را در فاصله‌ای نزدیک نشنود یا صدا را در فاصله‌ای بسیار دور بشنود، یا صدای اذان بسیار بلندتر از حد معمول یا ضعیف‌تر باشد)، در محلّى باید نماز را شکسته بخواند که گوش متوسّط (گوش معمولی) صداى اذان معمولى (زنجانی: اذان بلند معمولی) را نشنود. (مراجع عظام تقلید)11
 
ی: هرگاه موقعیت جغرافیایى شهر به طورى باشد که از دور صداى اذان آن شنیده شود، یا طورى باشد که با کمى فاصله گرفتن صداى اذان قطع گردد، اهالى آن شهر نیز در مسافرت وقتى به جایى برسند که صداى اذان (زنجانی: اذان بلند) آخر شهر را نشنوند باید نماز را شکسته بخوانند، بلى اگر شهر در مسیر بادهاى تند باشد و صداى اذان تا مسافتهاى زیادى برسد، باید موقعیت متعارف را در نظر بگیرد. (مراجع عظام تقلید)12
 
 
توضیحات:
سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع  جلد 1، نماز مسافر، شرط هشتم، قبل از م1318؛ آیه الله شیخ حسین وحید خراسانی توضیح المسائل ، قبل از م1327، شرط هشتم؛ سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلاة المسافر، قبل از م58، شرط الثامن؛ تحریر الوسیله، فصل فی صلوة المسافر، قبل از م26، الشرط الثامن؛ سید ابوالقاسم خوئی منهاج الصالحین جلد  ، شیخ  جواد تبریزی منهاج الصالحین جلد  ، سید علی حسینی سیستانی منهاج الصالحین جلد  ،، ج1، قبل از م919، الشرط السابع؛ شیخ حسین وحید خراسانی منهاج الصالحین جلد 2، قبل از م919، الشرط السابع؛ سید علی حسینی خامنه‌ای أجوبة الاستفتائات ، س۶۷۶ و س677؛ آیت الله سید محمد رضا گلپایگانی(ره)، هدایة العباد جلد 1، م1143؛ آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی، هدایة العباد جلد 1، م1143؛ آیت الله محمد تقی بهجت(ره) وسیلة النجاة ، ج1، قبل از شرط هشتم، م971؛ و جامع المسائل جلد 1، ص590، شرط ششم؛ آیت الله سید موسوی شبیری زنجانی المسائل الشرعیة، قبل از م1327، الشرط الثامن
 خفای اذان و جُدران.
. آیه الله ناصر مکارم شیرازی توضیح المسائل ، م1155؛ سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلاة المسافر، قبل از م58، شرط الثامن؛ آیت الله سید روح الله الموسوی الخمینی (ره)تحریر الوسیلة، فصل فی صلاة المسافر، قبل از م26، الشرط الثامن؛ سید ابوالقاسم خوئی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، شیخ  جواد تبریزی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، سید علی حسینی سیستانی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، الشرط السابع؛ شیخ حسین وحید خراسانی منهاج الصالحین جلد 2، قبل از م919، الشرط السابع؛ محمد تقی بهجت وسیلة النجاة ، ج1، قبل از شرط هشتم، م971؛ محمد تقی بهجت جامع المسائل جلد 1، ص590، شرط ششم؛ آیت الله سید موسوی شبیری زنجانی المسائل الشرعیة ، قبل از م1327، الشرط الثامن
 . سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع  جلد 1، نماز مسافر، م1318؛ سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلاة المسافر، قبل از م58، شرط الثامن؛ تحریر الوسیله، فصل فی صلوة المسافر، قبل از م26، الشرط الثامن؛ سید ابوالقاسم خوئی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، شیخ  جواد تبریزی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، سید علی حسینی سیستانی منهاج الصالحین جلد 1، قبل از م919، الشرط السابع؛ شیخ حسین وحید خراسانی منهاج الصالحین جلد 2، قبل از م919، الشرط السابع؛ آیت الله سید محمد رضا گلپایگانی(ره) هدایه العباد ؛ آیت الله لطف الله صافی  هدایه العباد  ج1، م1143؛ محمد تقی بهجت وسیلة النجاة ، ج1، قبل از شرط هشتم، م971؛ محمد تقی بهجت جامع المسائل جلد 1، ص590، شرط ششم؛ آیت الله سید موسوی شبیری زنجانی المسائل الشرعیة ، قبل از م1327، الشرط الثامن
. سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع  جلد 1، م1323
تذکر: ‌شایان ذکر است آیت الله سیستانی معیار نشنیدن صدای اذان را نپذیرفتند. بنابراین این مسأله و مسائل بعد بنابر مبنای مشهور بوده و شامل نظر معظم له نمی شود.
 . سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلوة المسافر، م62؛ سید علی حسینی خامنه‌ای أجوبة الاستفتائات ، س677
 . سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلوة المسافر، م63،
سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع  جلد 1، م1324،
 سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع  جلد 1، م1322؛ آیه الله ناصر مکارم شیرازی توضیح المسائل ، م1157؛ آیه الله شیخ حسین وحید خراسانی توضیح المسائل ، م1330؛ سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلوة المسافر، م61؛ تحریر الوسیله، فصل فی صلوة المسافر، م 29، محمد تقی بهجت وسیلة النجاة ، قبل از م971، الشرط الثامن.
شایان ذکر است آیت الله فاضل در تعلیقه سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقی ، فصل فی صلوة المسافر، م61 در مورد مذکور احتیاط واجب در جمع دارند ولی در متن رساله فارسی، م1333 فرموده اند باید نماز را تمام بخواند و متن سید محمد کاظم طباطبائی یزدی العروة الوثقیمطابق با احتیاط است.
. سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی توضیح المسائل مراجع جلد 1، م1325؛ آیه الله شیخ حسین وحید خراسانی توضیح المسائل ، م1333 
کلید واژه ها
حد ترخص چیست، حد ترخص، احکام سفر 
 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
نسخه قابل چاپ
ارتباط با ما
نشانی: مشهد مقدس، حرم مطهر امام رضا علیه السلام، صحن جامع رضوی، ایوان غربی
تلفن: 32212008-051
فکس: 32003552-051
صندوق پستی: 91735/517
ایمیل: razavi@aqr.ir 
 
 
وقتی بناست، در بارگاه نورانی حضرت رضا(علیه السلام) خدمت‌گذار باشی و رضای حق‌تعالی را طلب کنی، بایستی اهدافی به بلندای نگاه و نظر حجت حق بر زمین، متصور شوی. باتوجه به این مهم، ادارۀ پاسخ ‌گویی به سوالات دینی اهداف پیش رو را در جهت انجام وظایف خود در نظر گرفته است. در ادامه به وظایف این اداره اشاره می‌کنیم: 1. برنامه ریزی و نظارت بر دفاتر پاسخگویی به سؤالات شرعی و مرکز مشاورۀ دینی و نشستهای پرسش‌وپاسخ تخصصی و عمومی؛ 2. تدوین و تعیین اولویتهای محتوایی حلقه های معرفت و نشستهای تخصصی و برنامه های ویژۀ گروههای زیارتی؛ 3. مدیریت فرایند شناسایی، جذب، به کارگیری و ارتقای استادان پاسخگو به سؤالات شرعی، مشاورۀ دینی، همایش های تخصصی و گروه‌ های زیارتی.  
×